![]() |
Ten artykuł od 2014-01 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
Dzianina – płaski wyrób włókienniczy powstający przez tworzenie rządków lub kolumienek wzajemnie ze sobą połączonych oczek. Przędza w dzianinie ma bardzo duże wrobienie, dzięki czemu dzianina jest bardzo elastyczna i rozciągliwa we wszystkich kierunkach. Dzianina w przeciwieństwie do tkaniny tworzona jest z jednej nitki na szydełkarkach lub też jednej, lub wielu osnów, na osnowarkach. Dzianiny mogą być gładkie, wzorzyste, ażurowe, fakturowane lub z okrywą włókienną.
Najmniejszym elementem budowy dzianiny jest oczko. Oczka dzianiny ułożone poziomo obok siebie tworzą rządek oczek. Oczka ułożone pionowo jedno nad drugim tworzą kolumienkę oczek.
Podstawowymi parametrami charakteryzującymi strukturę dzianin są:
Jednostką długości stosowaną przy wyznaczaniu ścisłości dzianin jest 1 cm, 5 cm, lub 10 cm. Zastosowanie jednostki na której liczy się oczka zależy od wielkości oczek. Pomiar ścisłości dzianiny na długości 10 cm (100 mm) jest dokładniejszy niż na długości 1 cm (10 mm).
Ścisłość dzianiny jest wielkością wynikową, zależną od:
Podczas wykonywania dzianiny na maszynie dziewiarskiej regulacji podlega tzw. głębokość spychania, której zmiana skutkuje zmianą długości nitki w oczku.
Zmiana długości nitki w oczku pociąga za sobą zmianę ścisłości dzianiny i innych jej parametrów.
Nie ma możliwości zmiany tylko ścisłości rządkowej lub tylko ścisłości kolumienkowej. Zmiana długości nitki w oczku pociąga za sobą zmianę obu tych wartości. Wielkość zmian ścisłości zależy od wielkości zmiany długości nitki w oczku, splotu oraz własności przędzy i surowca.
Na długość nitki w oczku wpływ mają parametry procesu dziania, czyli:
W szydełkarkach do regulacji długości nitki w oczku używa się przede wszystkim głębokości spychania. Należy jednak pamiętać o pozostałych parametrach. Jest to bardzo istotne w przypadku wyrobów odpasowanych. Niekontrolowane, zaniedbywane napięcie nitki i odbiór dzianiny są najczęstszą przyczyną niekontrolowanych zmian wymiarów elementów wyrobu odpasowanego.
W osnowarkach wrobienie (długość nitki w oczku) reguluje się poprzez odpowiednie dobranie napięcia wstępnego osnów oraz siły odbioru.
Dzianiny wytwarza się następującymi technikami:
Dzianiny to również wyroby wykonane sposobem domowym, przy użyciu dwóch lub więcej prostych drutów stalowych, aluminiowych, czy nawet prętów z tworzywa sztucznego ewentualnie drewnianych patyczków - robienie na drutach. W ten sposób wykonywano dzianiny już w starożytności.