Vietnamchrieg | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Deil vo: (Fortsetzig bzw. Zwäit) Indochinachrieg | |||||||||
![]() | |||||||||
| |||||||||
Konfliktparteie | |||||||||
![]()
Understützt vo: |
Südvietnam
Understützt vo: | ||||||||
Truppesterki | |||||||||
~461.000 Nordvietnam: 287.465 (Januar 1968)[2] China: 170.000 (1969) Sowjetunion: 3.000 Nordkorea: ~500 |
~1.830.000 (1968) Südvietnam: 850.000 Veräinigti Staate: 530.000 Südkorea: 50.000[3] Neuseeland: 500 Thailand und Philippine: 10.000 Australie: 7.500 | ||||||||
Verlust | |||||||||
![]() ![]() ~55.000-65.000 Ziviliste doot[4][5]; 400'000-1'176'000 Soldate dood oder vermisst; mee as 600'000 verwundet[6] Im Ganze 400'000-1'250'000 Dooti (~60.000 Ziviliste); ~604'200+ verwundeti |
Südvietnam
~195'000-430'000 Dooti Ziviliste[4][7]; Im Ganze 435'000-720'000 Dooti, drvo 240'000-290'000 Soldaate, 195'000-430'000 Ziviliste; mea as 1,3 Millione Verwundeti | ||||||||
Ziviliste umchoo: ~250'000 – 500'000 Im Ganze si umchoo: ~835'000 – 2'000'000 |
Dr Vietnamchrieg (änglisch Vietnam War, vietnamesisch Chiến tranh Việt Nam „Vietnamchrieg“ oder (sältener) Chiến tranh Mỹ „Amerikanische Chrieg“) isch e Däil vom ene Komflikt in Indochina gsi, wo über driissig Joor lang duurt het. Dr Komflikt het 1945 mit em Widerstand vo de vietnamesische Kommuniste und andere Gruppierige gege die domooligi franzöösischi Kolonialmacht aagfange und isch vo 1957 as Bürgerchrieg zwüsche Nord- und Südvietnam witergange. In de 1960er Joor häi die Veräinigte Staate s westlig orientierte Südvietnam afo understütze, zerst nume mit Milidäärberooter, vo 1965 aa au mit eme massive Iisatz vom äigene Milidäär. 1973 het sich d USA zruggzooge, und 1975 isch Südvietnam dur nordvietnamesischi Drubbe bsetzt und s Land widerveräinigt worde. Dr Vietnamchrieg isch e so genannte Stellverdräterchrieg im Kontext vom Chalte Chrieg.
D Bezäichnig Zwäite Indochinachrieg wird mäistens sünonüüm verwändet, allerdings wärde in däm Begriff au d Chrieg in Kambodscha und Laos iibezooge, wo zur gliiche Zit uskämpft worde si, im Weste aber weeniger bekannt si. Wenn aber nid explizit vom Chrieg in Vietnam d Reed isch, sött mä die Bezäichnig vorzie.[1]
Sit dr Indochinakomferänz 1954 isch Vietnam in e kommunistische Norde und en antikommunistische Süüde däilt gsi, was am Aafang nume e Provisorium hätt sölle si. Schon e baar Joor druf isch im Süde e Bürgerchrieg usbroche zwüsche dr Regierig und de Ufständische, dr Nazionale Front für d Befreijig vo Südvietnam (abkürzt FNL – Front National de Libération –, au NFL, im allgemäine Sproochgebruuch Vietcong) wo vo de Kommuniste dominiert und vo Nordvietnam understützt worde isch. Die Entwicklig häi die Veräinigte Staate as Bedroig vo iire Inträsse usgläit, vor allem wil si s as Däil vom Kampf vo kommunistische Chreft gege westlig orientierti Staate in ganz Südostasie gsee häi (Dominotheorii). Die offnigi Interwenzioon vo de USA het mit dr Bombardierig vo Nordvietnam am 2. Merz 1965 aagfange. Am 8. Merz 1965 si die erste regulääre US-Kampfdrubbe im Land achoo. Scho vorhäär isch s südvietnamesische Reschiim mit immer mee „Milidäärberooter“ gege d Guerilla vo dr FNL understützt worde. Dr Vorwand für dr Iidritt in Chrieg vo de USA isch dr fingierti Tonkin-Zwüschefall gsi, won e bewusste Falschmäldig gsi isch und d Regierig vom Johnson het dr US-Kongräss chönne überzüüge, ass er en offnigi Interwenzioon sött legitimiere.
D Sowjetunion und d Volksrepublik China häi Nordvietnam milidäärisch ghulfe. Vo 1970 aa häi die Veräinigte Staate iiri milidäärische Akzioone, bsundrigs die verheerende Bombardierige, uf d Noochberstaate Kambodscha und Laos usgwitet. Iir Zil, wo gsi isch Südvietnam z stabilisiere, häi d USA aber nid erräicht, sodass vo 1969 bis zum Merz 1973 d US-Drubbe wider us Südvietnam abzooge worde si. Dr Chrieg het mit dr Iinaam vo Sàigòn am 30. April 1975 dur nordvietnamesischi Drubben gändet und s Land isch wider veräinigt worde.
Im Vietnamchrieg si uf dr vietnamesische Site öbbe drei Millioone Lüt umchoo, doodrvo si zwäi Millioone Zivilpersoone gsi. No zwäi Millioone Mensche si verstümmlet worde und zuesätzlig 2 Millioone si giftige Chemikalie usgsetzt worde. Uf dr amerikanische Site si öbbe 58'000 Soldaate umchoo.[13] Dr Widerstand gegen e Chrieg in de USA sälber isch grooss gsi. Es isch e groossi Antichriegs-Beweegig vor em Hindergrund vo dr 68-Beweegig entstande. D Antwort vom Staat isch illegali Überwachig dur d Operation CHAOS vom Uslandsghäimdienst CIA gsi, Repressioon im Raame vo dr Operazioon COINTELPRO vom FBI, und mit Gwalt, wo döödligi Schusswaffe gege Demonstrante brucht worde si wie bim Kent-State-Massaker.