Dio serije o |
Biologiji |
---|
![]() |
Biotehnologija – najširem smislu – se može definirati kao primjena organizama, njihovih dijelova ili metaboličkih produkta i/ili procesa u tehnološkim procedurama za proizvodnju ciljanih supstanci, molekula, ćelija, tkiva i organizama. Preciznije, biotehnologija predstavlja primjenu bioloških aktivnosti za dobijanje nekog proizvoda ili ostvarivanje nekog procesa. Termin biotehnologija prvi je upotrebio Károly Ereky 1919. godine,[1] što znači proizvodnju proizvoda od sirovina uz pomoć živih organizama. Prema definiciji Europske federacije za biotehnologiju iz 1992. godine, biotehnologija
S druge strane, prema Konvenciji Ujedinjenih naroda o biološkoj raznolikosti (CBD) biotehnologija je:
Svaka proizvodnja uključuje preradu određene sirovine (supstrata) u neki proizvod. Kako se i proces i nauka nauka o tokovima i postupcima prerade naziva se tehnologija, biotehnologija je skup raznovrsnih oblika proizvodnje, gdje su sirovina obično organski materijali, a prerada se zasniva na djelovanju živih bića, njihovih dijelova ili produkata. Za biotehnologiju je karakteristično da suštinu cjelokupnog postupka proizvodnje, čine biohemijski procesi, koji su u biti slični onima koji se odvijaju u živim bićima ili pod njihovim uticajem.[3][4][5][6]
U sistemu prirodnih osnovnih i primijenjenih nauka, suvremena biotehnologija ima jasnu interdisciplinarnu poziciju koja se velikim brojem primjenjivih naučnih otkrića uključuje u sve oblasti moderne industrije i civilizacije uopće. Takav današnji značaj joj posebno obezbjeđuju razvoj molekulske biologije, genetičkog i komplementarnog tehničkog inženjerstva i bioinformatike.
• Biotehnologija je značajan dio čovjekove historije: vrenje (fermentiranje u proizvodnji piva i sl.) se prakticira već 6000 godina.
Hronologija usavršavanja biotehnoloških procedura | ||||||
Epoha/Godina | Otkriće | |||||
Prije Nove ere | ||||||
4000. | Spravljanje sira, piva, vina i hljeba upotrebom kvasca i bakterija tipa Lactobacillus | |||||
3000. | Selekcija bolje rastućeg krompira na višim nadmorskim visinama (Peruanski Indijanci) | |||||
Nova era | ||||||
700. | Produkcija sira Munster | |||||
800. | Produkcija čaja primjenom prirodne fermentacije u Japanu | |||||
1500. | Kiseli kupus]] i jogurt proizvedeni upotrebom korisnih bakterija | |||||
1554. | Početak produkcije sira Camembert | |||||
1796. | Razvijene McIntosheve jabuke | |||||
1807. | Razvijene Boskove kruške | |||||
1835. | U jednoj engleskoj kompaniji proizveden Worcesershire sos | |||||
1865. | Gregor Mendel utemeljio genetiku, koja je bila epohalni podsticaj razvoju biotehnologije | |||||
1872. | Proizvedene krupne kalifornijske "navel" narandžee (sa terminalnim ulegnućem ploda) | |||||
1879. | William James Beal razvio prvi hibridni kukuruz | |||||
1917. | Termin biotehnologija upotrebljen za opis široke produkcije materijalâ iz mikrobnog vrenja (kvasca) | |||||
1941. | Danski mikrobiolog A. Jost upotrijebio termin "genetičko inženjerstvo" (u prikazu seksualne reprodukcije kvasca) | |||||
1949. | Proizvedene lubenice bez sjemenki | |||||
1953. | Watson i Crick otkrili duplo–spiralnu strukturu DNK i epohalno proširili mogućnosti razvoja novih biotehnologija | |||||
1970-te | Paul Berg, Stanly Cohen i Herbert Boyer razvili način siječenja i splajsinga DNK – uvoda u rDNK tehnike genetičkog inženjerstva i biotehnologije | |||||
1982. | Proizvedana Escherichia coli++ sa ljudskim genom za biosintezu insulina | |||||
1987. | Prva eksperimentalna realizacija transgenih organizama (Iceman 9) | |||||
1990. | Pfizer Inc. introducirala Chy–Max himozin – prvi produkt rDNK tehnologije koji je upotrebljen u (USA) dodacima hrani | |||||
1993. | Monsanto prodao bST (goveđi somatotropin) za povećanje produkcije kravljeg mlijeka. | |||||
1994. | Calgene Inc., – proizveo genetički modificirani paradajz Flavr-Savr | |||||
1994. | USFDA odobrila prodaju Roundup Ready soje i Roundup Ready pamuka | |||||
1998. | USFDA odobrila prodaju Bt kukuruza i Roundup Ready uljane repice (upotrebljene za pravljenje canola ulja) | |||||
2001. | FDA objavila produkciju genetički modificiranog lososa | |||||
2001. | Proizveden genetički modificirani paradajz za uzgoj na visoko zaslanjenoj podlozi |