Republika Italija Repubblica italiana |
||||||
---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
Himna: "Il Canto degli Italiani" ("Pjesma Italijana") |
||||||
![]() Položaj Italije
|
||||||
Glavni grad | Rim 41°54′N 12°29′E / 41.900°N 12.483°E |
|||||
Najveći grad | Rim | |||||
Službeni jezik | italijanski | |||||
Državno uređenje | Parlamentarna republika | |||||
Sergio Mattarella | ||||||
• Premijer |
Giorgia Meloni | |||||
Zakonodavstvo | ||||||
Nezavisnost | ujedinjenjem italijanskih gradova-država | |||||
• Priznato |
17. mart 1861. | |||||
Površina | ||||||
• Ukupno |
301.338 km2 (72.) | |||||
2,4 | ||||||
Stanovništvo | ||||||
• Ukupno (2017.) |
![]() |
|||||
• Gustoća |
199,18/km2 | |||||
BDP (PKM) | 2019. | |||||
• Ukupno |
$2,442 biliona[2] (11.) | |||||
$40.206[2] | ||||||
Gini (2018.) | ![]() |
|||||
HDI (2018.) | ![]() |
|||||
Valuta | Euro (€) (EUR)[5] | |||||
Vremenska zona | CET (UTC+1) - ljeti CEST (UTC+2) |
|||||
Topografija | ||||||
Mont Blanc 4807,5 m |
||||||
Lago di Garda 370 km2 km2 |
||||||
Po 652 km |
||||||
Pozivni broj | +39 | |||||
Internetska domena | .it |
Italija (italijanski: Italia), službeno Republika Italija (italijanski: Repubblica Italiana),[6] jest unitarna parlamentarna republika smještena na jugu Evrope.[7] Obuhvata Apeninsko poluostrvo i tri velika ostrva na Sredozemnom moru: Siciliju, Sardiniju i Elbu. Ima površinu od 301.338 km2 i umjereno kontinentalnu klimu. Sa 61 milion stanovnika, Italija je četvrta najmnogoljudnija država članica EU. Smještena u srcu Mediterana, Italija se graniči sa Francuskom, Švicarskom, Austrijom, Slovenijom, San Marinom i Vatikanom.
Još od antičkih vremena, sjeverni, centralni i južni dio Apeninskog poluostrva su naseljavali Feničani, Grci, Kartaginjani, Etruščani i Kelti koji su imali svoje kolonije. Italsko pleme Latini su stvorili Rimsko kraljevstvo koje se proširilo širom Italije putem asimilacije i osvajanja drugih okolnih civilizacija stvarajući Rimsku republiku. Rimsko carstvo je bilo dominantna sila antičkog svijeta i vodeći kulturni, politički i vjerski centar zapadne civilizacije. Naslijeđe Rimskog carstva je široko rasprostranjeno i može se uočiti po globalnoj distribuciji građanskih prava, predstavničke demokratije, hrišćanstva i latiničkog pisma.[8][9]
Tokom srednjeg vijeka, Italija je pretrpjela društveno-politički kolaps zbog razornih barbarskih invazija, ali su do 11. stoljeća gradovi-države i pomorske republike ojačale zahvaljujući transportu, trgovini i bankarstvu postavljajući temelje kapitalizmu. Ovi nezavisni gradovi-države i republike su postale glavne evropske luke za azijsku i bliskoistočnu robu. U to vrijeme, centralni dio Italije je bio pod kontrolom teokratske Papinske države, dok je južna Italija bila posjed Bizantijskog carstva, Arapa, Normana, Španije i Bourbona.
Tokom renesanse, perioda humanizma, nauke, istraživanja i umjetnosti, Italija i ostatak Evrope su ušli u novi vijek. Italijanska kultura je cvjetala zahvaljujući naučnicima, umjetnicima i polimatima kao što su Leonardo da Vinci, Galileo Galilei, Michelangelo Buonarotti i Niccolo Machiavelli. Italijanski istraživači kao što su Marco Polo, Kristofor Kolumbo, Amerigo Vespucci i Giovanni da Verazzano su otkrili nove puteve do Dalekog istoka i Novog svijeta donoseći u Evropu mnoga otkrića. Ipak, italijanska komercijalna i politička moć je značajno oslabila otvaranjem trgovačkih puteva iz Novog svijeta, jer su se time zaobilazili trgovački putevi kojima su italijanski gradovi-države dominirali. Osim toga, italijanski gradovi-države su bili stalno okupirani ratovima koji su kulminirali Italijanskim ratovima u 15. i 16. stoljeću. Niz ratova i stranih invazija su učinili italijanske države ranjivim i slabim. Nakon toga Italija će postati politički fragmentirana žrtva okupacije, kolonizacije i osvajanja od strane evropskih sila kao što su Francuska, Španija i Austrija,
Do sredine 19. stoljeća, porast italijanskog nacionalizma i italijanske nezavisnosti je doveo do perioda revolucionarnih političkih previranja poznatih kao Risorgimento, čime su nastojali da preporode italijansku kulturu i stvore samostalnu i jedinstvenu nacionalnu državu. Nakon mnogih neuspješnih pokušaja, Italijanski ratovi za nezavisnost, pohod hiljade i zauzimanje Rima je rezultiralo ujedinjenjem zemlje. Nakon ujedinjenja Italija je postala velika sila nakon vijekova strane dominacije i političkih podjela. Od kraja 19. stoljeća do početka 20. stoljeća, Kraljevina Italija se industrijalizirala i postala kolonijalno carstvo.[10] Iako je pobijedila u Prvom svjetskom ratu, Italija je ušla u period ekonomske krize i socijalnih nemira koji su doveli do uspona fašizma 1922. godine. Učešće u Drugom svjetskom ratu na strani sila Osovine je završeno vojnim porazom, ekonomskim razaranjem i građanskim ratom. U godinama koje su uslijedile, Italija je ukinula monarhiju i uspostavila demokratiju, doživjevši ekonomski procvat postavši jedna od najrazvijenijih zemalja na svijetu.[11]
Italija je danas treća najveća ekonomska sila Eurozone i osma najveća ekonomska sila na svijetu.[12] Ima vrlo visok indeks ljudskog razvoja[13] i uživa najduži životni vijek u EU. Italija ima važnu ulogu u regionalnim i globalnim vojnim, kulturnim i diplomatskim poslovima. Italija je jedan od osnivača i vodećih članica Evropske unije i član brojnih međunarodnih institucija kao što su UN, NATO, OECD, OSCE, Svjetska trgovačka organizacija, G7, G8, G20, Mediteranska unija i Vijeće Evrope. Zbog svog ogromnog kulturnog bogatstva, Italija je dom 51 svjetske baštine i jedna je od najposjećenijih zemalja na svijetu.
Italy homeland of the Romans.