![]() | |
![]() | |
Math | dinas, dinas â phorthladd, dinas fawr, ardal fetropolitan, mega-ddinas, former national capital ![]() |
---|---|
Poblogaeth | 15,070,000 ![]() |
Sefydlwyd | |
Pennaeth llywodraeth | Babajide Sanwo-Olu, Rilwan Akiolu ![]() |
Cylchfa amser | UTC+01:00 ![]() |
Gefeilldref/i | Bwcarést, Atlanta, Dinas Brwsel, Cairo, Cotonou, Fukuoka, Istanbul, Jaipur, Montego Bay, Newcastle upon Tyne, Nürnberg, Ancient Olympia Municipality, Port of Spain, Ra'anana, Rio de Janeiro, Salzburg, Taipei, Tbilisi, Toulouse, Maputo, Belo Horizonte, Gary, Indiana ![]() |
Iaith/Ieithoedd swyddogol | Saesneg ![]() |
Daearyddiaeth | |
Sir | Lagos ![]() |
Gwlad | ![]() |
Arwynebedd | 1,171.28 km² ![]() |
Uwch y môr | 34 metr ![]() |
Cyfesurynnau | 6.45°N 3.4°E ![]() |
Pennaeth y Llywodraeth | Babajide Sanwo-Olu, Rilwan Akiolu ![]() |
![]() | |
Dinas fwyaf Nigeria a'r ail fwyaf yn Affrica (ar ôl Cairo) yw Lagos (enw ar lafar: Eko) a chanddi boblogaeth o fwy na 15,070,000 (21 Mawrth 2022)[1].[2][3] Mae rhwng tua 12.5 miliwn i 18 miliwn o bobl yn byw yng nghanol y ddinas. Mae canolfan busnes y ddinas a llawer o'r adeiladau hanesyddol ar Ynys Lagos. Lagos oedd prifddinas Nigeria hyd at 1992, pan symudodd y brifddinas i Abuja.
Mae gan y megacity y pedwerydd CMC uchaf yn Affrica[4] ac mae'n gartref i un o'r porthladdoedd mwyaf a phrysuraf ar gyfandir Affrica. Mae'n un o'r dinasoedd sy'n tyfu gyflymaf yn y byd.[5][6][7][8] Ar y tir mawr mae'r rhan fwyaf o'r bobl yn byw ac yno mae'r rhan fwyaf o ddiwydiant y ddinas, mewn ardaloedd fel Surulere, Agege, Ikeja, Ikorodu, Ajegunle, Oshodi a Maryland.
Daeth Lagos i'r amlwg i ddechrau fel cartref i is-grŵp o'r Yoruba Gorllewin Affrica sef yr Awori, ac yn ddiweddarach daeth i'r amlwg fel dinas borthladd a darddodd ar gasgliad o ynysoedd, sydd wedi'u cynnwys yn Ardaloedd Llywodraeth Leol (LGAs) presennol Ynys Lagos, Eti- Osa, Amuwo-Odofin ac Apapa. Mae'r ynysoedd yn cael eu gan ynysoedd a thafodau hir o dywod fel Bar Beach, sy'n ymestyn hyd at 100 km (62 milltir) i'r dwyrain a'r gorllewin o'r aber.[9] Oherwydd trefoli cyflym, ehangodd y ddinas i'r gorllewin o'r morlyn i gynnwys ardaloedd yn nhir mawr Lagos, Ajeromi-Ifelodun a Surulere. Arweiniodd hyn at ddosbarthu Lagos yn ddwy brif ardal.[10]