Rupert, tywysog y Rhein | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | 17 Rhagfyr 1619 (yn y Calendr Iwliaidd) ![]() Prag ![]() |
Bu farw | 29 Tachwedd 1682 ![]() Llundain ![]() |
Galwedigaeth | engrafwr, gwleidydd, dyfeisiwr, arweinydd milwrol, llyngesydd, ysgythrwr ![]() |
Swydd | aelod o Gyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig ![]() |
Adnabyddus am | The Great Executioner ![]() |
Tad | Frederick V, Elector Palatine ![]() |
Mam | Elizabeth Stuart, brenhines Bohemia ![]() |
Priod | Margaret Hughes ![]() |
Partner | Frances Bard ![]() |
Plant | Dudley Bard, Ruperta Hughes ![]() |
Perthnasau | Mari, brenhines yr Alban ![]() |
Llinach | House of Palatinate-Simmern, Tŷ Wittelsbach ![]() |
Gwobr/au | Urdd y Gardas, Royal Fellow of the Royal Society ![]() |
Milwr a llywodraethwr oedd Rupert, Breiniarll y Rhein, Dug Bafaria, Dug 1af Cumberland, Iarll 1af Holderness (Almaeneg: Ruprecht Pfalzgraf bei Rhein, Herzog von Bayern), KG, FRS (17 Rhagfyr 1619 – 29 Tachwedd 1682).
Cafodd ei eni ym Mhrâg,[1] fel trydydd fab yr Etholydd Palatin Frederick V ac Elizabeth, merch Iago, brenin Lloegr a'r Alban. Yn ystod Rhyfeloedd Cartref Lloegr enillodd nifer o frwydrau i'r Brenhinwyr tra'n arwain y marchfilwyr, ond cafodd ei drechu ym Mrwydr Marston Moor (1644) ac ildiodd Bryste i'r Seneddwyr. Am hynny cafodd ei ddiswyddo gan y Brenin Siarl I. Yn hwyrach cafodd Rupert ei alltudio gan y Senedd ac arweiniodd llynges fechan y Brenhinwyr nes iddi gael ei gorchfygu gan Robert Blake ym 1650. Bu Rupert yn ffoi i India'r Gorllewin cyn iddo ddychwelyd i Ewrop ym 1653 a byw yn yr Almaen hyd yr Adferiad.[2]