![]() | |
![]() | |
Math | rhanbarthau'r Eidal, rhanbarth ymreolaethol gan statud arbennig ![]() |
---|---|
Prifddinas | Cagliari ![]() |
Poblogaeth | 1,628,384, 1,639,591 ![]() |
Anthem | Su patriottu sardu a sos feudatarios ![]() |
Pennaeth llywodraeth | Christian Solinas ![]() |
Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2 ![]() |
Iaith/Ieithoedd swyddogol | Eidaleg, Sardeg ![]() |
Daearyddiaeth | |
Rhan o'r canlynol | Parth Glas ![]() |
Gwlad | ![]() |
Arwynebedd | 23,949 km² ![]() |
Uwch y môr | 384 metr ![]() |
Gerllaw | Y Môr Canoldir ![]() |
Cyfesurynnau | 40°N 9°E ![]() |
IT-88 ![]() | |
Gwleidyddiaeth | |
Corff gweithredol | Llywodraeth Sardinia ![]() |
Corff deddfwriaethol | Cyngor Rhanbarthol Sardinia ![]() |
Swydd pennaeth y Llywodraeth | arlywydd Sardinia ![]() |
Pennaeth y Llywodraeth | Christian Solinas ![]() |
![]() | |
Yr ail fwyaf o'r ynysoedd yn y Môr Canoldir a rhanbarth yr Eidal yw Sardinia (Sardeg: Sardigna [sarˈdinja], Eidaleg: Sardegna [sarˈdeɲɲa]). Mae ganddi statws rhanbarth ymreolaethol o fewn yr Eidal. Cagliari yw'r brifddinas.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 1,639,362.[1]
Mae gan yr ynys arwynebedd o 24,090 km²; mewn cymhariaeth mae arwynebedd Ynys Môn yn 714 km². Saif ger arfordir gorllewinol yr Eidal, i'r de o Ynys Cors.
Rhennir y rhanbarth yn bum talaith a enwir ar ôl eu canolfannau gweinyddol, sef:
Tua 1500 CC, galwyd yr ynys yn Hyknusa (Lladin: "Ichnusa") gan y Mycenaeaid, efallai yn golygu ynys (nusa) yr Hyksos, oedd newydd gael eu gyrru o'r Aifft. Cafodd ei henw presennol o enw'r Shardana, un arall o'r bobloedd a ymosododd ar yr Aifft, ond a orchfygwyd gan Ramesses III tua 1180 CC).
Yn wleidyddol, mae'n rhan o'r Eidal gyda mesur o hunanlywodraeth. Cydnabyddir pobl Sardinia gan lywodraeth yr Eidal fel "popolo", sef pobl ar wahân. Mae'n un o ddau ranbarth o'r Eidal sydd a'r statws yma; y llall yw Veneto. Roedd y boblogaeth yn 2006 yn 1,655,677. Y brifddinas yw Cagliari. Mae 'Parth Glas' yn ardal ddemograffig a/neu ddaearyddol yn y byd lle mae llawer o bobl yn byw bywydau hir. Cofnodir Sardinia ymhlith yr uchaf (yn enwedig talaith Nuoro ac Ogliastra). Gwelwyd yma ardal o hirhoedledd uchel iawn mewn pentrefi mynyddig lle y mae'r dynion yn cyrraedd eu 100 ar gyfradd uchel iawn.[2]
Mae gan yr ynys draddodiad cerddorol cryf, a cheir yno iaith gynhenid, Sardeg.