Aragoiera | |
---|---|
Idioma aragonés — Aragonés — aragonés | |
![]() Aragoieraren hizkerak urdinez (arrosa argiz, benasquera, aragoiera eta katalanaren arteko trantsiziozko mintzaira). | |
Datu orokorrak | |
Lurralde eremua | Espainia |
Hiztunak | ~25 556 (2011) |
Rankinga | Ez 100 mintzatuenen artean |
Ofizialtasuna | Aragoiko berezko hizkuntza[1] |
Eskualdea | Aragoi (Huescako Pirinioetako bailara batzuetan) |
UNESCO sailkapena | 3: arriskuan |
Araugilea | Academia Aragonesa de la Lengua (BOA 24/05/2013) |
Hizkuntza sailkapena | |
giza hizkuntza indoeuropar hizkuntzak hizkuntza italikoak hizkuntza erromantzeak mendebaldeko hizkuntza erromantzeak hizkuntza galo-iberiarrak hizkuntza galo-erromantzeak Hizkuntza okzitaniar-erromantzeak | |
Informazio filologikoa | |
Hizkuntza-tipologia | subjektu aditza objektua |
Denbora gramatikalak | past anterior (en) ![]() |
Modu gramatikalak | indikatiboa |
Genero gramatikalak | genero maskulinoa eta genero femeninoa |
Kasu gramatikalak | nominatiboa |
Alfabetoa | latindar alfabetoa |
Hizkuntza kodeak | |
ISO 639-1 | an |
ISO 639-2 | arg |
ISO 639-3 | arg |
Ethnologue | arg |
Glottolog | arag1245 |
Wikipedia | an |
Linguist List | arg |
UNESCO | 330 |
IETF | an |
Endangered Languages Project | 949 |
Aragoiera (aragonés edo luenga aragonesa) Aragoiko (Espainia) Pirinieotako zati batzuetan mintzatzen den erromantze hizkuntza da. Erdi Aroko hizkuntza gisa, mundu akademikoan nafar-aragoiera izenaz ezaguna da.
Egile batzuek VIII. mendearen inguruan latinetik jaio zela uste dute[erreferentzia behar]. Historikoki, euskararen eragina jaso zuen hastapenetan, bai eta ondoko katalanarena, okzitanierarena eta gaztelaniarena ere: azkena eragile nagusia da.
2009ko azarotik, aragoiera eta katalana babesteko asmoz, Aragoiko hizkuntzak erabili, babestu eta bultzatzeko legea onartu zuen Aragoiko gobernuak. Lege horrek ez du aragoieraren koofizialtasunik jasotzen, baina hizkuntzaren lurraldean eskubide batzuk onartzen ditu[1].
Idaztarauari dagokionez, eztabaida izan da, bi erabiltzen baitira: 1987ko Uescako arauak[2] (Consello d'a Fabla Aragonesak bultzatua), batetik, eta 2004tik Sociedat de Lingüística Aragonesak defendatutakoa[3] (Grafía SLA deitua), bestetik, 2010eko otsailean, banaketa bukatzeko, Academia de l'Aragonések Behin-behineko proposamen ortografikoa kaleratu zuen[4] eta 2023an onartu zen ortografia bateratua.[5]