Edgar Allan Poe | |||
---|---|---|---|
![]() (1849) | |||
| |||
Bizitza | |||
Jaiotzako izen-deiturak | Edgar Allan Poe | ||
Jaiotza | Boston, 1809ko urtarrilaren 19a | ||
Herrialdea | ![]() | ||
Lehen hizkuntza | estatubatuar ingelesa | ||
Heriotza | Baltimore, 1849ko urriaren 7a (40 urte) | ||
Hobiratze lekua | Westminster Hall and Burying Ground (en) ![]() | ||
Heriotza modua | : ezezaguna | ||
Familia | |||
Aita | David Poe, Jr. | ||
Ama | Eliza Poe | ||
Ezkontidea(k) | Virginia Eliza Clemm Poe (en) ![]() | ||
Anai-arrebak | ikusi
| ||
Hezkuntza | |||
Heziketa | Virginiako Unibertsitatea Estatu Batuetako Akademia Militarra | ||
Hizkuntzak | ingelesa | ||
Jarduerak | |||
Jarduerak | poeta, idazlea, saiakeragilea, literatura-kritikaria, eleberrigilea, antzerkigilea, kazetaria, zientzia-fikzio idazlea, polizia generoko idazlea, autorea, kanta-idazlea, literary theorist (en) ![]() | ||
Lan nabarmenak | |||
Mugimendua | erromantizismoa | ||
Izengoitia(k) | Edgar A. Perry | ||
Genero artistikoa | detektibe-fizkioa Gothic literature (en) ![]() dark romanticism (en) ![]() olerkigintza fantastique (en) ![]() | ||
Zerbitzu militarra | |||
Adar militarra | Ameriketako Estatu Batuetako Armada | ||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
![]() |
Edgar Allan Poe (Boston, Massachusetts, Ameriketako Estatu Batuak, 1809ko urtarrilaren 19a - Baltimore, Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 1849ko urriaren 7a) poeta, ipuin idazlea eta literatura kritikaria izan zen. Estatu Batuetako erromantizismo mugimenduko kidetzat jotzen da. Idazteaz bizitzea erabaki zuen lehenengo estatubatuar idazle ospetsua izanik, bizimodu zaila izan zuen. Narrazioak eta olerkiak idatzi zituen batik bat. Estatu Batuetako ipuin idazle goiztiarra, fantasiazko, beldurrezko eta umorezko ipuinaren maisu izan zen, eta polizia eta zientzia fikzio generoen aitzindari. Genero gotikoaren erakusgarrietako bat da, eta misteriozko eta beldurrezko lanek eman zioten ospea: Belea poemak eta Morgue kaleko hilketak kontakizunak, adibidez, oso fama handia izan zuten, eta gaur egun ere bizi-bizi jarraitzen du fama horrek. Bestalde, idazle gutxi dago literaturaren historian Poek adina interpretazio eta hipotesi sorrarazi duenik. Oso idazle gutxik liluratu dituzte Poek bezala belaunaldiz belaunaldi irakurleak eta mitomanoak.
Literatura kritika zorrotzak idatzi zituen. Estatu Batuetako kritikak gaitzetsi zuen, baina Europan berehala arrakasta handia izan zuen, Charles Baudelairek eta Stéphane Mallarmék haren lanak frantsesera itzuli eta goraipatu zituztelako batik bat. Poe da atzerrian izena lortu zuen Estatu Batuetako lehen idazlea.[1][2]