James Madison |
---|
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/James_Madison.jpg/260px-James_Madison.jpg) (1816) |
1809ko martxoaren 4a - 1817ko martxoaren 4a ← Thomas Jefferson - James Monroe → Hautetsia: 1808ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskunde presidentziala, 1808ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskunde presidentziala 1808ko abendua - 1809ko martxoaren 4a ← Thomas Jefferson - James Monroe → Hautetsia: 1808ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskunde presidentziala 1801eko maiatzaren 2a - 1809ko martxoaren 3a ← Levi Lincoln Sr. (en) - Robert Smith (en) → 1793ko martxoaren 4a - 1797ko martxoaren 4a ← baliorik ez - John Dawson (en) → 1787ko maiatzaren 25a - 1787ko irailaren 17a Barrutia: Virginia
|
|
Jaiotzako izen-deiturak | James Madison, Jr. |
---|
Jaiotza | Port Conway (en) , 1751ko martxoaren 16a |
---|
Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
---|
Lehen hizkuntza | ingelesa |
---|
Heriotza | Montpelier, 1836ko ekainaren 28a (85 urte) |
---|
Hobiratze lekua | Montpelier |
---|
Heriotza modua | berezko heriotza: bihotz-gutxiegitasuna |
---|
|
Aita | James Madison, Sr. |
---|
Ama | Eleanor Rose Conway |
---|
Ezkontidea(k) | Dorethea Payne Todd Madison (1794ko irailaren 15a - 1836ko ekainaren 28a) |
---|
Anai-arrebak | |
---|
Familia | |
---|
|
Heziketa | Princetongo Unibertsitatea (1769 - 1771) |
---|
Hizkuntzak | ingelesa latina frantsesa hebreera greziera |
---|
|
Jarduerak | politikaria, idazlea, diplomazialaria, filosofoa, abokatua eta estatu-politikaria |
---|
Altuera | 1,63 metro, 163 zentimetro |
---|
Lantokia(k) | Washington |
---|
Lan nabarmenak | |
---|
Jasotako sariak | |
---|
Influentziak | John Witherspoon |
---|
Kidetza | Amerikako Sozietate Filosofikoa Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia American Antiquarian Society (en) ![Itzuli](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Noun_Project_label_icon_1116097_cc_mirror.svg/10px-Noun_Project_label_icon_1116097_cc_mirror.svg.png) |
---|
|
Erlijioa | Estatu Batuetako Eliza Episkopalianoa deismoa |
---|
Alderdi politikoa | Alderdi Demokrata-Errepublikarra |
---|
|
![Edit the value on Wikidata](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Arbcom_ru_editing.svg/10px-Arbcom_ru_editing.svg.png) |
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e9/James_Madison_Signature.png) |
James Madison (1751ko martxoaren 16a - 1836ko ekainaren 28a), Estatu Batuetako laugarren presidentea (1809 – 1817) izan zen. Konstituzioaren aitatzat jotzen da, agiriaren autore nagusia izan baitzen.
Konstituzioaren lehenengo 10 zuzenketen arduraduna izan zen (Bill of Rights). Izan ere, Madisonek uste zuen botereen arteko oreka beharrezkoa zela gehiengoak gizabanakoen eskubideak zapal ez zitzan. George Washingtonekin batera lan egin zuen gobernu federala eratzeko, baina Alderdi Federalista delakoaren ekimenei aurre egin zien. Azken hauek Estatu Batuetako Lehenengo Bankua banku zentralaren (pribatuaren) aldekoak ziren. Thomas Jeffersonen agindupean, Madison Napoleonengandik Louisiana erosteaz arduratu zen.
Haren presidentaldian, Alderdi Errepublikanoko kidea zela (Ingalaterrari gogor egitearen aldekoa), 1812ko gerra egin zuen Erresuma Batuaren kontra. Artean gerra irabazi gabe zegoela (1815eko hasiera), betoa jarri zion 1814an Estatu Batuetako Bigarren Bankua sortzeko Kongresuaren proposamenari. 1815erako, armada indartsua sortzearen alde agertu zen, eta proposatu zuen mugetan tarifa altuak ezartzea, gerra garaian irekitako lantegi berriak babesteko. Gerra ondoko testuinguru berrian, ez zuen galarazi oraingoan Estatu Batuetako Bigarren Bankua sortzea (1816), Kongresuak hala erabakita.