Vasco da Gama | |||
---|---|---|---|
![]() | |||
1524ko irailaren 5a - 1524ko abenduaren 24a ← Duarte de Meneses (en) ![]() ![]() | |||
Bizitza | |||
Jaiotza | Sines, c. 1469 | ||
Herrialdea | ![]() | ||
Heriotza | Kochi, 1524ko abenduaren 24a (54/55 urte) | ||
Hobiratze lekua | Jeronimotarren monasterioa Church of Santa Engrácia (en) ![]() St. Francis Church (en) ![]() | ||
Heriotza modua | berezko heriotza: malaria | ||
Familia | |||
Aita | Estêvão da Gama | ||
Ama | Izabel Sodre | ||
Ezkontidea(k) | Catarina de Ataíde (en) ![]() | ||
Seme-alabak | ikusi
| ||
Anai-arrebak | ikusi
| ||
Hezkuntza | |||
Hizkuntzak | portugesa | ||
Jarduerak | |||
Jarduerak | esploratzailea, world traveler (en) ![]() | ||
Gradua | amiral | ||
Sinesmenak eta ideologia | |||
Erlijio-ordena | Frantziskotarren Ordena | ||
![]() ![]() | |||
![]() |
Vasco da Gama[1] (Sines, Setubal, Portugal, c. 1469 - Kochi, India, 1524ko abenduaren 24a) portugaldar nabigatzaile eta esploratzailea izan zen. Esplorazioen Aroan, Europatik Indiara zuzenean nabigatu zuten lehen itsasontzien komandantea izan zen[2], bi eskualde horien arteko zuzeneko merkataritza-ibilbidea aurkitzeko. Ordura arte egindako bidaia ozeaniko luzeena izan zen, eta Indiarako bidea deitu zioten[3].
Esperantza Oneko lurmuturretik (1497 – 1499) Indiara egin zuen lehen bidaia izan zen Europa eta Asia itsas bide batetik lotzen, Ozeano Atlantikoa eta Indiakoa lotuz. Garai horretara arte inoiz egindako bidaiarik luzeena izan zen. Hori oso garrantzitsua da mundu-historian; izan ere, globalizazioaren garaiaren hasieratzat hartzen da[4]. Bidaien ondorioz, inperialismo globaleko aro bat sortu zen, eta portugaldarrek inperio kolonial luze bat ezarri zuten Afrikaren eta Asiaren arteko ibilbidean zehar. Itsas ibilbideak aukera eman zien portugaldarrei Mediterraneo itsasoan barrena nabigatzea saihesteko eta Arabiako penintsula arriskutsua zeharkatzea ekidin zuten.
Hainbat hamarkadatan marinelak Indietara iritsi nahian ibili ondoren, hondoratzeetan eta erasoetan milaka marinel eta dozenaka itsasontzi galdu ondoren, Vasco da Gama Calicutera iritsi zen 1498ko maiatzaren 20an. Indiako espezien ibilbideetan aurkakotasunik gabe sartzeak Portugalgo Inperioko ekonomiari bultzada eman zion, aurretik Afrikako iparraldean eta mendebaldeko kostetan zentratuta baitzegoen. Asiako hego-ekialdetik lortu ziren espezia nagusiak piperbeltza eta kanela ziren, baina laster beste produktu batzuk sartu zituzten, denak berriak Europarako. Portugalek monopolio komertziala izan zuen ondasun horien gainean hainbat hamarkadatan. Europako beste potentzia batzuk baino mende bat geroago, lehenik Herbehereetako Errepublika eta Ingalaterra, eta gero Frantzia eta Danimarka, gai izan ziren portugaldarrek Lurmuturreko ibilbidean zuten monopolioari eta nagusitasunari aurre egiteko.
Vasco da Gamak Indiako Armadetako bi, lehenengoa eta laugarrena, gidatu zituen. Azken hori izan zen handiena, eta Indiara abiatu zen, Gama bere lehenbizikotik itzuli eta lau urtera. Bere bizitzaren amaieran, 1524an, denboraldi labur batean, India portugaldarreko gobernadore izan zen, erregeorde tituluarekin. 1519an Vidigueirako Kondearen titulua ere jaso zuen. Esplorazioaren historian irudi nabarmena da oraindik ere, eta mundu osoan egindako omenaldiek beren esplorazioak eta lorpenak ospatu dituzte. Portugalgo Os Lusíadas epopeia nazionala Luís de Camõesek idatzi zuen bere omenez.