O liberalismo é unha corrente de pensamento filosófica e unha ideoloxía que ten a liberdade e igualdade fronte á lei como o principais valores políticos e baséase nunha fe optimista na natureza e na súa crenza da razón, ten a súa orixe na Ilustración europea e enfatiza os dereitos individuais, preconiza unha sociedade baseada na liberdade de pensamento, na limitación do poder, no goberno da lei, no libre mercado que soporte a empresa privada e nun sistema transparente de goberno no cal se protexan os dereitos de todos os cidadáns. O radicalismo é unha ideoloxía liberal progresista nalgúns países difícil de distinguir dos liberalismo clásico.
Así mesmo o liberalismo é unha filosofía política e moral baseada nos dereitos do individuo, a liberdade, o consentimento dos gobernados, a igualdade política e a igualdade ante a lei.[1][2][3] Os liberais defenden diversos puntos de vista en función da súa interpretación destes principios, pero en xeral apoian a propiedade privada, a economía de mercado, os dereitos individuais (incluídos os dereitos civís e os dereitos humanos), a democracia liberal, o laicismo, o estado de dereito, a liberdade económica e a liberdade política, a liberdade de expresión, a liberdade de prensa, a liberdade de reunión e a liberdade relixiosa, [11] goberno constitucional, dereitos de privacidade, e normativa sobre o papel da tecnoloxía nos sectores privado e público.[12] O liberalismo cítase con frecuencia como a ideoloxía dominante da historia moderna.[13][14]
O liberalismo converteuse nun movemento político distinto no século das luces, gañando popularidade entre os filósofos e economistas de occidente. O liberalismo pretendía substituír as normas de privilexio hereditario, relixión de estado, monarquía absoluta, dereito divino dos reis e conservadurismo tradicional pola democracia representativa, o estado de dereito e a igualdade ante a lei. Os liberais tamén acabaron coas políticas mercantilistas, monopolios reais e outras barreiras comerciais, promovendo no seu lugar o libre comercio e a mercantilización.[15] A miúdo atribúese ao filósofo John Locke a fundación do liberalismo como unha tradición distinta baseada no contrato social, argumentando que cada home ten dereito natural a a vida, a liberdade e a propiedade, e os gobernos non deben violar estes dereitos.[16] Mentres que a tradición liberal británica fixo fincapé na expansión da democracia, o liberalismo francés fixo fincapé no rexeitamento do autoritarismo e está vinculado a construción nacional.[17]
Líderes da Revolución Gloriosa británica de 1688,[18] da Revolución Americana de 1776 e da Revolución Francesa de 1789 utilizaron a filosofía liberal para xustificar o derrocamento armado da soberanía real. No século XIX establecéronse gobernos liberais en Europa e América do Sur, e consolidouse xunto ao republicanismo nos Estados Unidos.[19] Na época vitoriana, en Gran Bretaña, utilizouse o liberalismo para criticar ao poder político, apelando á ciencia e á razón en nome do pobo.[20] Durante o século XIX e principios do XX, o liberalismo no Imperio Otomán e Oriente Próximo influio en períodos de reforma, como nos períodos Tanzimat e Al-Nahda, e no auxe do constitucionalismo, o nacionalismo e o secularismo. Estes cambios, xunto con outros factores, contribuíron a crear unha sensación de crise no seo do islam, que perdura ata os nosos días e que conduce ao renacemento islámico. Antes de 1920, os principais opoñentes ideolóxicos do liberalismo eran o comunismo, o conservadorismo e o socialismo;[21] O liberalismo enfrontouse entón a importantes desafíos ideolóxicos por parte do fascismo e o marxismo-leninismo como novos opoñentes. Durante o século XX, as ideas liberais estendéronse aínda máis, especialmente na Europa Occidental, xa que as democracias liberais resultaron vencedoras nas dúas guerras mundiais.[22]
Os liberais buscaron e estableceron unha orde constitucional que valoraba importantes liberdades individuais, como a liberdade de expresión e a liberdade de asociación; un poder xudicial independente e xuízo con xurado público; e a abolición dos privilexios da aristocracia.[15] As ondas posteriores de pensamento e loita liberais modernos estiveron fortemente influídas pola necesidade de ampliar os dereitos civís.[23] Os liberais avogaron pola igualdade racial e de xénero no seu empeño por promover os dereitos civís, e os movementos polos dereitos civís mundiais do século XX lograron varios obxectivos cara a ambas as metas. Outros obxectivos a miúdo aceptados polos liberais son o sufraxio universal e o acceso universal á educación. En Europa e América do Norte, o establecemento do liberalismo social (a miúdo chamado simplemente liberalismo nos Estados Unidos) converteuse nun compoñente clave para a expansión do estado do benestar.[24] Na actualidade, os partidos liberais seguen exercendo o poder e influíndo en todo o mundo. Os elementos fundamentais da sociedade contemporánea teñen raíces liberais. As primeiras ondas do liberalismo popularizaron o individualismo económico á vez que ampliaban o goberno constitucional e a autoridade parlamentaria.[15]
racionalismo político, hostilidade á autocracia, aversión cultural ao conservadurismo e á tradición en xeral, tolerancia e ... individualismo.
A democracia liberal necesita unha forma de laicismo para sosterse
Tres deles -liberdade fronte ao medo, liberdade de expresión e liberdade relixiosa- son fundamentais para o liberalismo desde hai moito tempo.
Os tres comparten a crenza na sociedade liberal tal e como se definiu anteriormente: unha sociedade que proporciona un goberno constitucional (gobernado pola lei, non polos homes) e liberdade de relixión, pensamento, expresión e interacción económica; unha sociedade na que ... .
Entre os dereitos máis citados figuran a liberdade de expresión, de prensa, de reunión, de relixión, de propiedade e de procedemento.
Non é necesario expoñer os fundamentos e principios do liberalismo moderno, que fai fincapé nos valores da liberdade de conciencia e a liberdade relixiosa.
A democracia vincúlase a unha forma de goberno: o liberalismo, á liberdade e ás garantías de liberdade. Ambos poden coincidir; non son contraditorios, pero tampouco son idénticos nin están necesariamente relacionados. Na orde moral, o liberalismo é a liberdade de pensar, recoñecida e practicada. Este é o liberalismo primordial, xa que a liberdade de pensar é en si mesma a primeira e máis nobre das liberdades. O home non sería libre en ningún grao nin en ningunha esfera de acción, se non fose un ser pensante dotado de conciencia. A liberdade de culto, a liberdade de ensino e a liberdade de prensa son as liberdades que se derivan máis directamente da liberdade de pensar..
Toda a humanidade... sendo todos iguais e independentes, ninguén debe prexudicar a outro na súa vida, saúde, liberdade ou posesións...
O liberalismo, os valores liberais e as institucións liberais formaban parte integrante dese proceso de consolidación europea. Quince anos despois do final da segunda guerra mundial, a identidade liberal e democrática da Europa Occidental viuse reforzada en case todas partes pola definición de Occidente como un lugar de liberdade. Fronte á opresión do Leste comunista, polo lento desenvolvemento dunha maior comprensión do horror moral do nazismo e polo compromiso dos intelectuais e outras persoas cos novos Estados (e sistemas sociais e políticos) que xurdían no mundo non europeo do sur.