Koninkrijk België (Ollanish) Royaume de Belgique (Frangish) Königreich Belgien (Germaanish) Reeriaght y Velg |
||||||
---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
Jarroo-raa: Eendracht maakt macht (Ollanish) L'union fait la force (Frangish) Einigkeit macht stark (Germaanish) "Ta'n unnaneaght jannoo yn niartaght" |
||||||
Arrane ashoonagh: La Brabançonne |
||||||
![]() |
||||||
Preeu-valley (as y balley smoo) | Yn Vrussyl![]() | |||||
Çhengey oikoil | Ollanish, Frangish, Germaanish | |||||
Reiltys | Deynlaghys ard-whaiylagh as Reeriaght vunraghtoil | |||||
- | Ree | Philippe | ||||
- | Ard-vinishter | Sophie Wilmès | ||||
Seyrsnys | ||||||
- | Fogrit magh | 4 Jerrey Fouyir 1830 | ||||
- | Er enney | 19 Averil 1839 | ||||
Entreilys gys yn UO | 25 Mart 1957 | |||||
Eaghtyr | ||||||
- | Yn clane | 30,528 km² (139-oo) 11,787 mi ker |
||||
- | Ushtey (%) | 6.4 | ||||
Earroo yn phobble | ||||||
- | Ooley 2008 | 10,665,867[1]
(76-oo [2005]) |
||||
- | Coontey-pobble 2001 | 10,296,350 | ||||
- | Glooaght | 344.32/km² (29-oo) 892/mi ker |
||||
LTS (CCK) | Ooley 2008 | |||||
- | Yn clane | $389.793 billioon[2] | ||||
- | Yn dooinney | $36,415[2] | ||||
LTS (ennymagh) | Ooley 2008 | |||||
- | Yn clane | $506.183 billioon[2] | ||||
- | Yn dooinney | $47,289[2] | ||||
Gini (2000) | 33 (meanagh) (33-oo) | |||||
ALD (2007) | ▲ 0.953[3] (feer ard) (17-oo) | |||||
Argid | euro (€)1 (EUR ) |
|||||
Traa ynnydagh | CET (UTC+1) | |||||
- | Souree (TTLS) | CEST (UTC+2) | ||||
Coad eddyr-voggyl | .be2 | |||||
Coad çhellvane | +32 | |||||
1 | Roish 1999: franc y Velg | |||||
2 | Ta .eu ymmydit myrane lesh çheeraghyn elley yn Unnaneys Oarpagh. |
Ta'n Belg, ny Reeriaght y Velg (Ollanish: Koninkrijk België, Frangish: Royaume de Belgique, Germaanish: Königreich Belgien) ny çheer 'syn Oarpey Heear. T'ee ny bun-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh as ta kione-cherroo yn unnaneys ny hoie aynjee, myrane lesh kione-cherrooyn sheshaghtyn eddyrashoonagh mooarey elley, goaill stiagh RCAH (NATO).[4] Ta'n Velg 30,528 kilometeryn kerrinagh (11,787 mi ker) er eaghtyr as ta 10.7 millioonyn dy chummaltee 'sy çheer.
Ta'n çheer goalscarrey harrish y joarey cultooragh eddyr yn Oarpey Ghermaanagh as Ladjynagh, as ta'n çheer ny balley da daa phreeu-phossan çhengoaylleeagh, ny Flandrynee as ny Frangisheyryn, Walloonee son y chooid smoo, myrane lesh possan beg dy Ghermaanisheyryn. T'ad y daa ard smoo 'sy Velg na'n ard Ollanish - yn Flandyryn - 'sy twoaie lesh 59% jeh sleih-earroo ny çheerey, as yn ard Frangish - yn Walloon - ayns jiass ny çheerey as lesh 31% jeh sleih-earroo ny çheerey. Ta Ard Preeuvaljagh ny Brussyl, daa-hengagh dy h-oikoil, ny h-ard Frangish son y chooid smoo as eh ny hoie çheusthie jeh'n Ard Flandrynagh. Ta 10% jeh sleih-earroo ny çheerey ayn. Ta possan beg dy Ghermaanisheyryn ry-gheddyn ayns shiar ny Walloon myrgeddin. Ta neuchaslid hengoaylleeagh y Velg as ny streeuyn cultooragh as politickagh ta bentyn reeish aahoilshit ayns shennaghys politickagh ny çheerey as ta corys cast dy reiltys aynjee.[5][6]
Ta'n fockle 'Belg' çheet magh ass Gallia Belgica, queiggey Romanagh ayns shiar hwoaie Ghoal as y boayl shen cummaltit liorish ny Belgae, mestey Celtiee as Germaanagh.[7] Dy shendeeagh, va'n Velg, y Çheer Injil as Lucsemburg er enney ain myr ny Çheeraghyn Injil, as ad coodaghey ard beggan ny smoo na'n ard Benelux jeh'n laa t'ain jiu. Veih jerrey ny Mean Eashyn derrey'n 17-oo eash, v'ee ny h-ynnyd raahagh son traght as cultoor. Veih'n 16-oo eash derrey irree magh y Velg ayns 1830, va shiartanse dy chaggaghyn eddyr cummaghtyn Oarpagh cosnit ayns ard y Velg, as er yn oyr shen hooar y çheer yn ennym "magher caggee ny h-Oarpey" — ambee va niartit liorish y daa Chaggey Dowanagh. Nar hooar y Velg e neuchrogheydys, ren ee commeeys 'sy Çhyndaa Çhynskylagh[8][9] as, ec jerrey'n nuyoo eash jeig, va shiartanse dy choloinyn eck. Va'n nah lieh jeh'n 20-oo eash cowrit lesh irree streeuyn co-phobbylagh eddyr ny Flandrynee as ny Frangisheyryn as ad lhieenit marish anchaslidyn cultooragh er un çheu as aafilley tarmaynagh sprangagh ny Flandyryn as ny Walloon er y çheu elley. Er ny h-oyryn shen cha nel y Velg ny steat unnaneagh ny smoo, agh ny steat conastagh.
{{cite web}}
: Check date values in: |accessdate=
as |date=
(cooney)CS1 maint: çhengey gyn enney (link)
{{cite web}}
: Check date values in: |accessdate=
(cooney)CS1 maint: çhengey gyn enney (link)
{{cite web}}
: Check date values in: |accessdate=
as |date=
(cooney)CS1 maint: çhengey gyn enney (link)
{{cite web}}
: Check date values in: |accessdate=
as |date=
(cooney)CS1 maint: multiple names: authors list (link) CS1 maint: çhengey gyn enney (link)
{{cite book}}
: Check |isbn=
value: invalid character (cooney)
{{cite web}}
: Check date values in: |accessdate=
(cooney); External link in |author=
(cooney); Italic or bold markup not allowed in: |publisher=
(cooney)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
{{cite web}}
: Check date values in: |date=
(cooney); External link in |publisher=
(cooney)