Een complottheorie, complotmythe of samenzweringstheorie is de overtuiging dat een meestal belangrijk geachte gebeurtenis, ontwikkeling of toestand op bijvoorbeeld sociaal, politiek of economisch gebied, kan worden toegeschreven aan een samenzwering (complot). Veelal staat een machtige en boosaardige geheime groepering in het complot centraal.[1][2] Iemand die in een complottheorie gelooft wordt een complotdenker genoemd.[3]
Het woord 'complottheorie' is in de jaren '60 bedacht door de CIA.[bron?] De CIA communiceerde aan de pers dat lieden die geloofden dat de moord op president John F. Kennedy niet was verlopen volgens de officiële versie (waarbij Lee Harvey Oswald als dader werd aangemerkt), te beschouwen waren als 'complotdenkers'.
Complottheorieën kunnen kloppen, of kunnen zijn gebaseerd op verkeerde vooronderstellingen en daarom onjuist zijn. Een complottheorie kan ook een of meer kernen van waarheid bevatten en deels juist zijn. Complottheorieën worden onderscheiden van verifieerbare complotten. Als een complot bewezen juist is, is het niet langer een complottheorie. Meestal zijn complottheorieën echter noch (volledig) te bewijzen, noch falsifieerbaar.[3]
Iets bespreken alsof het een complottheorie betreft kan ook als frame onderdeel zijn van een dispuut, een techniek die al werd toegepast door grote farmaceutische bedrijven om de geloofwaardigheid van legitieme aantijgingen te ondermijnen door te schijn te wekken dat het gaat om een uit de lucht gegrepen Big Pharma-complottheorie.[4]