Een zandgat, zandput, zandwinput of grindgat is een met water gevulde uitgraving in het landschap ten behoeve van de zand- en grindwinning. Ze zijn soms veertig meter diep en er zijn winningsconcessies mogelijk tot zestig meter diepte.[1][2] Dit in tegenstelling tot een kleiput, waar alleen de bovenlaag klei wordt afgegraven als grondstof voor bakstenen en dakpannen. Ze vervullen vaak een dubbelfunctie, bijvoorbeeld als recreatieplas, natuurgebied, waterberging of slibdepot.
Aanduidingen zoals zandafgraving en zandgroeve, die vooral in Vlaanderen wel gebruikt worden, hebben een iets andere betekenis dan zandgat: ze kunnen zowel naar natte als droge winning verwijzen.