![]() Bertrand Russell (1949) | |
Data i miejsce urodzenia |
18 maja 1872 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
2 lutego 1970 |
Zawód, zajęcie |
filozof, logik, matematyk, działacz społeczny i eseista |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() |
![]() Bertrand Russell (1916) | |
Język | |
---|---|
Dziedzina sztuki | |
Gatunek | |
Nagrody | |
Bertrand Arthur William Russell, 3. hrabia Russell (ur. 18 maja 1872 w Ravenscroft, Walia, zm. 2 lutego 1970 w Penrhyndeudraeth, Walia[1]) – brytyjski filozof, logik, matematyk, działacz społeczny i eseista. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1950[2]. Zainicjował w 1954 roku kampanię pokojową Pugwash[3]. Politycznie wspierał Socjalizm wolnościowy i Anarchizm[4] .
Jest uważany za twórcę filozofii analitycznej razem ze swoim poprzednikiem Gottlobem Frege, współpracownikiem G.E. Moore’em oraz uczniem Ludwigiem Wittgensteinem. Uznaje się go za jednego z najlepszych logików XX wieku. Jego prace miały znaczący wpływ w matematyce, logice, teorii mnogości, lingwistyce, sztucznej inteligencji, kognitywistyce, informatyce oraz filozofii, w szczególności filozofii języka, epistemologii oraz metafizyce[5] .
W 1950 r. otrzymał nagrodę Nobla w dziedzinie literatury „w uznaniu jego różnorakich i znaczących pism, w których bronił ideałów humanitarnych i wolności myśli”[6], chociaż sam utrzymywał, że nagrodę otrzymał za książkę Małżeństwo i moralność[7], w której opowiedział się za „wolną miłością” i swobodą seksualną[8].
Był socjalistą[9], a także agnostykiem (chociaż w celach pragmatycznych określał się ateistą)[10] i otwarcie krytykował chrześcijaństwo np. w sławnym eseju Dlaczego nie jestem chrześcijaninem[11]. Za swój pacyfizm trafił do więzienia podczas I wojny światowej[12]. Po wyrzuceniu go z Trinity College (Cambridge) wybuchła afera, co sprawiło, że został przywrócony, jednak później sam zrezygnował[13]. Jego przyjęciu jako wykładowcy filozofii na City College of New York towarzyszyło medialne oburzenie, a nowojorski biskup Kościoła Episkopalnego wytoczył przeciwko niemu postępowanie sądowe, które skończyło się niekorzystnym dla Russella wyrokiem. Sędzia Sądu Najwyższego stanu Nowy Jork na podstawie napisanych przez Russella książek[a] orzekł, iż jest on „moralnie niezdatny do nauczania filozofii”[14]. Zareagował na to Albert Einstein, który w obronie Russella napisał „wspaniałe osobowości zawsze napotykały na brutalną opozycję miernych umysłów”[15]. Pomimo tych skandali Russell w 1949 roku otrzymał brytyjski Order Zasługi, a w 1950 nagrodę Nobla w dziedzinie literatury[5] .
Laureat Medalu Sylvestera za rok 1934[16].
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie Pugwash Conferences on Science
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie nobel
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie Autobiography-s521
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie Cytuj pismo nazwisko Hauerwas
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie In Praise of Idleness and
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie Encyclopedia Britannica Bertrand
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie Samoiloff Louise Cripps C
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie Hardy2009-s40-43
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie Wyrok Kay v Board of Higher
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie Creators of Mathematical-s335
<ref>
dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/>