| |||||
Hymn: Государственный гимн Российской Федерации | |||||
Ustrój polityczny |
republika federalna[1] o semiprezydenckim systemie rządów[2][3][4] | ||||
---|---|---|---|---|---|
Konstytucja | |||||
Stolica | |||||
Data powstania |
26 grudnia 1991 | ||||
Prezydent | |||||
Premier | |||||
Powierzchnia |
17 075 400 km²[a] | ||||
Populacja (2021) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość |
8,56 os./km² | ||||
Kod ISO 3166 |
RU | ||||
Waluta |
1 rubel rosyjski = 100 kopiejek (RUB) | ||||
Telefoniczny nr kierunkowy |
+7 | ||||
Domena internetowa | |||||
Kod samochodowy |
RUS | ||||
Kod samolotowy |
CCCP, RA, RF | ||||
Strefa czasowa |
UTC +3 do +12 | ||||
Język urzędowy |
rosyjski, lokalnie także inne języki | ||||
Religia dominująca |
prawosławie (71%) | ||||
PKB (2018) • całkowite • na osobę |
|||||
PKB (PSN) (2018) • całkowite • na osobę |
| ||||
![]() | |||||
Położenie na mapie![]() Rosja jest położona w Azji i Europie |
Rosja, Federacja Rosyjska (ros. Россия, Rossija, ⓘ; ros. Российская Федерация, Rossijskaja Fiedieracyja, ⓘ) – państwo federacyjne[1] rozciągające się od Europy Wschodniej (z eksklawą w Europie Środkowej) przez północną część Azji do Oceanu Spokojnego[8], składające się według swojej konstytucji z 85 podmiotów federalnych[9][10].
Federacja Rosyjska jest największym państwem na świecie pod względem powierzchni oraz szóstym pod względem wielkości w historii świata. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce[11]. Rosja należy do największych gospodarek świata, pod względem PKB zajmuje 11. miejsce na świecie[12]. Dysponuje największymi na świecie zasobami naturalnymi i źródłami energii[13]. Jest członkiem wielu międzynarodowych organizacji, m.in. jednym z pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ[14], G20, Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej, Wspólnoty Niepodległych Państw[15], Szanghajskiej Organizacji Współpracy[16] i odgrywa znaczącą rolę w polityce światowej. Według serwisu Numbeo, Rosja ma najgorszy w Europie wskaźnik jakości życia[17].
Według historiografii rosyjskiej początki rosyjskiej państwowości sięgają IX wieku i Rusi Kijowskiej. Kultura ruska kształtowała się pod silnym wpływem Słowian południowych i Bizancjum, za których pośrednictwem przyjęto prawosławie. W XII wieku Ruś uległa rozbiciu na księstwa udzielne. Wydzielone w XIII wieku Księstwo Moskiewskie doprowadziło do scalenia północno-wschodnich ziem ruskich i wyzwolenia ich spod panowania tatarskiego (XIII–XV w.). Najazdy tatarskie wywarły silny wpływ na historię Rusi, a sami Tatarzy są obecnie największą mniejszością etniczną Rosji. W 1547 Iwan IV Groźny został koronowany na cara, a nazwa państwa została zmieniona na Carstwo Rosyjskie. W latach 862–1598 dynastią panującą byli Rurykowicze, w latach 1613–1917 na tronie zasiadali Romanowowie. Za panowania Piotra Wielkiego doszło do umocnienia pozycji Rosji na arenie międzynarodowej i ustanowienia Imperium Rosyjskiego. W XVI–XIX w. Rosja zyskała ogromne obszary w Europie Wschodniej, Azji Północnej, Środkowej, na Kaukazie oraz przejściowo w Ameryce Północnej (obecność rosyjską na tym kontynencie zakończyła sprzedaż Alaski USA w 1867). Rewolucja lutowa w marcu 1917 (w czasie I wojny światowej) obaliła carat, wprowadzając na kilka miesięcy rządy wielopartyjne i swobody obywatelskie.
We wrześniu 1917 Rząd Tymczasowy ogłosił Rosję republiką. W nocy z 6/7 listopada 1917, tuż przed rozpisanymi przez Rząd Tymczasowy pierwszymi w historii Rosji demokratycznymi wyborami do Wszechrosyjskiego Zgromadzenia Ustawodawczego (konstytuanty Rosji), bolszewicy dokonali zbrojnego przewrotu, przejmując władzę w kraju. W styczniu 1918 rozpędzili wybraną Konstytuantę, a następnie – po krwawej wojnie domowej – utrwalili w Rosji dyktatorski, monopartyjny system totalitarnej władzy partii komunistycznej, trwający do lat 90. XX wieku. W 1922 roku bolszewicy utworzyli państwo federacyjne (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich), w którym Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka (RFSRR) odgrywała rolę dominującą. Rządy sekretarza generalnego RKP(b)/WKP(b)/KPZR Józefa Stalina doprowadziły do industrializacji ZSRR, w którego gospodarce główną rolę odgrywał przemysł ciężki – zbrojeniowy[18][19][20]. Zmiany te kosztowały jednak życie wielu milionów ludzi – ofiar głodu w konsekwencji przymusowej kolektywizacji rolnictwa i polityki terroru. Od końca lat siedemdziesiątych XX wieku ZSRR przeżywał okres stagnacji.
W 1991, pod rządami Michaiła Gorbaczowa, po puczu Janajewa ZSRR został rozwiązany na mocy umowy białowieskiej (8 grudnia 1991) i od tej pory Rosja i 14 dotychczasowych republik związkowych ZSRR tworzą samodzielne państwa.
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie worldbank
<ref>
dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/>