Wojna Izraela z Hamasem
konflikt izraelsko-palestyński
|
![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/October_2023_Gaza%E2%88%92Israel_conflict.svg/langpl-240px-October_2023_Gaza%E2%88%92Israel_conflict.svg.png)
Strefa Gazy pod kontrolą palestyńską.
Ewakuowane tereny Izraela.
Część Strefy Gazy zajęta przez Izrael.
Obszar Strefy Gazy, którego mieszkańcy zostali wezwani przez Izrael do ewakuacji.
Maksymalny zasięg palestyńskich postępów na terenie Izraela.
|
Czas
|
od 7 października 2023
|
Terytorium
|
Izrael i Palestyna (Strefa Gazy)
|
Przyczyna
|
atak Hamasu, następnie wypowiedzenie wojny przez Izrael
|
Wynik
|
trwa
|
Strony konfliktu
|
|
Dowódcy
|
|
Siły
|
|
|
|
Wojna Izraela z Hamasem[17][18], wojna w Strefie Gazy[19][20], wcześniej atak Hamasu na Izrael[21] – konflikt zbrojny między Izraelem a dowodzonymi przez Hamas palestyńskimi ugrupowaniami militarnymi[a], toczący się głównie w Strefie Gazy od 7 października 2023 roku. Do walk doszło również na okupowanym przez Izrael(inne języki) Zachodnim Brzegu Jordanu a także z udziałem Hezbollahu wzdłuż granicy izraelsko-libańskiej na Wzgórzach Golan. Jest to piąta wojna między Strefą Gazy i Izraelem(inne języki) od 2008 roku, stanowiąca jednocześnie część szerszego konfliktu izraelsko-palestyńskiego i największy konflikt zbrojny w regionie od czasu wojny Jom Kipur 50 lat wcześniej[22][23].
Wojna zaczęła się 7 października, gdy grupy bojowników Hamasu przypuściły niespodziewany atak na Izrael(inne języki). Hamas nadał swojej operacji kryptonim „Burza Al-Aksa” (arab. عملية طوفان الأقصى, trb. ʿamaliyyat ṭūfān al-ʾAqṣā). Szacuje się, że około 3000 bojowników przedarło się przez barierę między Strefą Gazy i Izraelem(inne języki) i zaatakowało cywilną ludność Izraela oraz bazy wojskowe. W kierunku Izraela wystrzelono jednocześnie kilka tysięcy rakiet(inne języki). Podczas tego ataku zginęło 1139 Izraelczyków i obcokrajowców, w tym 766 cywilów i 373 przedstawicieli służb bezpieczeństwa. Ponadto 251 Izraelczyków i obcokrajowców zostało wziętych jako zakładnicy do Strefy Gazy(inne języki)[24]. Przywódcy Hamasu powiedzieli, że atak ich organizacji był odpowiedzią na izraelskie ataki na kobiety, profanację i rzekome zagrożenia(inne języki) dla meczetu Al-Aksa w Jerozolimie, izraelską okupację(inne języki) terytoriów palestyńskich(inne języki), izraelską blokadę Strefy Gazy, ekspansję nielegalnych osiedli izraelskich, a także trudną sytuację palestyńskich uchodźców(inne języki) oraz więźniów(inne języki)[25][26][27][28][29][30][31][32].
Po usunięciu bojowników Hamasu ze swojego terytorium, Izrael odpowiedział jednym z najbardziej niszczycielskich bombardowań(inne języki) we współczesnej historii[33][34]. Zapoczątkowana przez izraelskie władze akcja odwetowa, nazwana operacją „Żelazne Miecze” (hebr. מבצע חרבות ברזל, trb. Mivtsá charavót barzél), polegała na nalotach na cele wojskowe i cywilne, a także placówki humanitarne w Strefie Gazy[35][36]. Następnie 27 października 2023 roku Siły Obronne Izraela zapoczątkowały lądową operację wojskową w Strefie Gazy(inne języki), której deklarowanym celem było zniszczenie Hamasu i uwolnienie zakładników[37][38]. Od początku izraelskiej operacji zginęło ponad 35 000 Palestyńczyków w Strefie Gazy[39], z których według szacunków ONZ co najmniej 56% to kobiety i dzieci[40]. Ponadto około 10 000 osób uznaje się za zaginione i uwięzione pod gruzami[41]. W wyniku tej wojny zginęło najwięcej Palestyńczyków w przebiegu całego konfliktu arabsko-izraelskiego[42]. Prawie cała 2,3-milionowa populacja palestyńska została przymusowo wysiedlona(inne języki)[43][44], a ponad sto tysięcy Izraelczyków pozostaje wewnętrznie przesiedlonych[45]. Zaostrzenie izraelskiej blokady odcięło dostęp do artykułów pierwszej potrzeby, a ataki na infrastrukturę doprowadziły do kryzysu humanitarnego(inne języki) w Strefie Gazy, w tym załamania systemu opieki zdrowotnej(inne języki) i zbliżającej się klęski głodu(inne języki)[46]. Do początku 2024 roku oddziały izraelskie uszkodziły lub zniszczyły ponad połowę budynków mieszkalnych w Strefie Gazy[47], co najmniej jedną trzecią terenów leśnych i rolniczych[48][49], większość szkół i uniwersytetów[50][51], setki zabytków kultury[52] i dziesiątki cmentarzy[53]. Izraelska inwazja lądowa początkowo koncentrowała się na północnej Gazie, którą Izrael ponownie zajął przed styczniem 2024 roku. Po trwającym siedem dni zawieszeniu broni(inne języki) obejmującym wymianę zakładników, 3 grudnia Izrael ruszył na południe, by zaatakować(inne języki) Chan Junus[54]. W dniu 24 maja Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że Izrael musi natychmiast wstrzymać ofensywę w Rafah(inne języki)[55].
Wojna ta miała znaczące reperkusje międzynarodowe. Na całym świecie doszło do masowych protestów(inne języki), głównie w obronie Palestyny. Działania Izraela zostały potępione w krajach muzułmańskich(inne języki) i w większości krajów Globalnego Południa(inne języki). W grudniu 2023 roku Południowa Afryka wniosła sprawę(inne języki) do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze, oskarżając Izrael o popełnienie ludobójstwa w Strefie Gazy(inne języki). Izrael otrzymał znaczące wsparcie od swoich dotychczasowych zachodnich sojuszników, w szczególności Stanów Zjednoczonych(inne języki), które przez całą wojnę udzielały Izraelowi znacznej pomocy wojskowej oraz wetowały(inne języki) liczne rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie zawieszenia broni[56]. W międzyczasie Oś Oporu(inne języki), sojusz między Iranem a różnymi podmiotami niepaństwowymi, zaatakowała amerykańskie bazy wojskowe na Bliskim Wschodzie(inne języki), a jemeński ruch Huti rozpoczął ataki na statki handlowe, które rzekomo były powiązane z Izraelem, co wywołało odpowiedź wojskową pod przywództwem USA(inne języki)[57].
- ↑ Fighters of the Resistance Axis will go down in history: PFLP [online], Al Mayadeen English, 20 października 2023 [dostęp 2023-10-29] (ang.).
- ↑ a b Al-Qassam fighters engage IOF on seven fronts outside Gaza: Statement. web.archive.org, 2023. [dostęp 2023-10-11]. (ang.).
- ↑ Qassam Brigades announces control of ‘Erez Crossing’. [w:] Palestine [on-line]. en.royanews.tv, 2023-10-07. [dostęp 2023-10-11]. (ang.).
- ↑ Phillip Smyth: The Path to October 7: How Iran Built Up and Managed a Palestinian ‘Axis of Resistance’. ctc.westpoint.edu, 20223-12. [dostęp 2024-08-17]. (ang.).
- ↑ How Hamas built a force to attack Israel on 7 October. bbc.com. [dostęp 2024-08-17]. (ang.).
- ↑ Israel Army Fires Artillery at Lebanon as Hezbollah Claims Attack. [w:] Arab World [on-line]. english.aawsat.com, 2023-10-08. [dostęp 2023-10-11]. (ang.).
- ↑ Yemen's Houthis enter Mideast fray, hardening spillover fears. reuters.com, 2023-11-01. [dostęp 2023-11-01]. (ang.).
- ↑ a b PFLP senior member assassinated, „Zakim” military site shelled after. Al Mayadeen English, 2023-10-12. [dostęp 2023-10-29]. (ang.).
- ↑ Hezbollah mourns martyr, leader Wissam Tawil, after Israeli attack [online], Al Mayadeen English, 8 stycznia 2024 [dostęp 2024-06-16] (ang.).
- ↑ Hezbollah mourns leader, martyr Talib Abdallah, after Israeli attack [online], Al Mayadeen English, 12 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-16] (ang.).
- ↑ SamiaS. Nakhoul SamiaS., How Hamas secretly built a ‘mini-army’ to fight Israel [online], Reuters, 13 października 2023 [dostęp 2023-10-14] .
- ↑ Palestinian Al Quds Brigades claim responsibility for attack at Lebanon-Israel border. reuters.com, 2023-10-09. [dostęp 2023-10-26]. (ang.).
- ↑ Naharnet Newsdesk: Two Resistance Brigades members killed by Israeli shelling. naharnet.com, 2023-10-23. [dostęp 2023-11-03]. (ang.).
- ↑ Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie 100tys
BŁĄD PRZYPISÓW
- ↑ Israel Duro: Heroes of Israel: Armed members of several kibbutzim managed to fight off terrorists. [w:] World [on-line]. voz.us, 2023-10-11. [dostęp 2023-10-24]. (ang.).
- ↑ Renee Ghert-Zand: Young dad of 6 absorbed blast to protect family in attack on Kerem Shalom. timesofisrael.com, 2023-10-18. [dostęp 2023-10-24]. (ang.).
- ↑ Wybuch wojny między Izraelem i Hamasem. PISM. [dostęp 2023-10-11].
- ↑ Wojna Izraela z Hamasem wstrząśnie rynkami?. forsal.pl. [dostęp 2023-10-11].
- ↑ Sara Nowacka: Wpływ wojny w Strefie Gazy na sytuację w Libanie. [w:] Publikacje [on-line]. pism.pl, 2024-01-29. [dostęp 2024-02-14]. (pol.).
- ↑ Karolina Wójcicka: Wojna w Strefie Gazy rozlewa się po Bliskim Wschodzie. [w:] Świat [on-line]. gazetaprawna.pl, 2024-01-16. [dostęp 2024-02-14]. (pol.).
- ↑ Kamil Nowak: Największy atak na Izrael od lat. Rośnie liczba ofiar. Hamas publikuje nagrania porwanych cywilów. [w:] Bezpieczeństwo [on-line]. forsal.pl, 2023-10-07. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ What is Hamas? The group that rules the Gaza Strip has fought several rounds of war with Israel [online], AP News, 9 października 2023 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Paweł Pokrzywiński: Operacja Hamasu przeciwko Izraelowi. ukladsil.pl, 2023. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ Al JazeeraA.J. Staff Al JazeeraA.J., Hamas says it has enough Israeli captives to free all Palestinian prisoners [online], Al Jazeera [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie hhl
BŁĄD PRZYPISÓW
- ↑ Ramzy Baroud: The roots and hidden meanings of ‘Al-Aqsa Flood’. arabnews.com, 2023-10-09. [dostęp 2023-10-11]. (ang.).
- ↑ Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu
<ref>
. Brak tekstu w przypisie o nazwie grw
BŁĄD PRZYPISÓW
- ↑ Ilja Wołżski: David Sharp, izraelski ekspert wojskowy: tragedia, która się wydarzyła, jest największą porażką izraelskich służb wywiadowczych. [w:] Świat [on-line]. wiadomosci.onet.pl, 2023-10-07. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ Fears of a ground invasion of Gaza grow as Israel vows ‘mighty vengeance’ [online], Al Jazeera [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ BethanB. McKernan BethanB. i inni, Seven days of terror that shook the world and changed the Middle East, „The Observer”, 14 października 2023, ISSN 0029-7712 [dostęp 2024-06-17] (ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
- ↑ Text of the speech by Ismail Haniyeh, on the first day of Operation Al-Aqsa Flood [online], Crescent International [dostęp 2024-06-17] .
- ↑ JackJ. Khoury JackJ., Hamas releases memo explaining why it waged war on Israel; Gazans question timing, cite criticism of Hamas, „Haaretz”, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Israel's military campaign in Gaza is among the most destructive in history, experts say [online], PBS NewsHour, 21 grudnia 2023 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Israel’s relentless bombardment destroyed over 70% of Gaza homes [online], Al Jazeera [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Gaza: UN experts decry bombing of hospitals and schools as crimes against humanity, call for prevention of genocide [online], 19 października 2023 [dostęp 2024-04-26] (ang.).
- ↑ Damning evidence of war crimes as Israeli attacks wipe out entire families in Gaza - Amnesty International [online], amnesty.org [dostęp 2024-04-26] (ang.).
- ↑ Can Israel achieve its war goals in Gaza? [online], ft.com [dostęp 2024-06-17] .
- ↑ JacobJ. Magid JacobJ., Netanyahu says IDF will control Gaza after war, rejects notion of international force [online], The Times of Israel, 10 listopada 2023 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ MichelleM. Nichols MichelleM., EmmaE. Farge EmmaE., UN says Gaza death toll still over 35,000 but not all bodies identified [online], 13 maja 2024 .
- ↑ UN says women and children account for at least 56% of Gaza war deaths [online], France 24, 14 maja 2024 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Hostilities in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #160 [EN/AR/HE] - occupied Palestinian territory | ReliefWeb [online], reliefweb.int, 1 maja 2024 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Palestinians mark 76 years of dispossession as a potentially even larger catastrophe unfolds in Gaza [online], AP News, 14 maja 2024 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Mass forced displacement in Gaza highlights urgent need for Israel to uphold Palestinians’ right to return [online], Amnesty International, 14 maja 2024 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Israel Widens Attack on Hamas; Palestinians Pour Into Southern Gaza [online], Voice of America, 29 grudnia 2023 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Gid'onG.' Lev Gid'onG.', The tragedy of Israel's 135,000 displaced citizens, „Haaretz”, 27 lutego 2024 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ NinaN. Lakhani NinaN., Israel is deliberately starving Palestinians, UN rights expert says, „The Guardian”, 27 lutego 2024, ISSN 0261-3077 [dostęp 2024-06-17] (ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
- ↑ At least half of Gaza's buildings damaged or destroyed, new analysis shows [online], 30 stycznia 2024 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ KaamilK. Ahmed KaamilK., DamienD. Gayle DamienD., AseelA. Mousa AseelA., ‘Ecocide in Gaza’: does scale of environmental destruction amount to a war crime?, „The Guardian”, 29 marca 2024, ISSN 0261-3077 [dostęp 2024-06-17] (ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
- ↑ No Traces of Life, Israel's Ecocide in Gaza 2023 – 2024 [online], forensic-architecture.org [dostęp 2024-06-17] .
- ↑ How Israel has destroyed Gaza’s schools and universities [online], Al Jazeera [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ UN experts deeply concerned over ‘scholasticide’ in Gaza [online], 18 kwietnia 2024 (ang.).
- ↑ KaamilK. Ahmed KaamilK., ‘Everything beautiful has been destroyed’: Palestinians mourn a city in tatters, „The Observer”, 4 lutego 2024, ISSN 0029-7712 [dostęp 2024-06-17] (ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
- ↑ JeremyJ. Diamond JeremyJ., At least 16 cemeteries in Gaza have been desecrated by Israeli forces, satellite imagery and videos reveal [online], CNN, 20 stycznia 2024 [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ Colin P.C.P. Clarke Colin P.C.P., The Counterinsurgency Trap in Gaza, „Foreign Affairs”, 5 lutego 2024, ISSN 0015-7120 [dostęp 2024-06-17] (ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
- ↑ ICJ orders Israel to halt Rafah assault amid ‘immense risk’ to Palestinians [online], Al Jazeera [dostęp 2024-06-17] (ang.).
- ↑ ErikaE. Solomon ErikaE., A Loyal Israel Ally, Germany Shifts Tone as the Toll in Gaza Mounts, „The New York Times”, 29 marca 2024, ISSN 0362-4331 [dostęp 2024-06-17] (ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
- ↑ Yemen’s Houthis ‘will not stop’ Red Sea attacks until Israel ends Gaza war [online], Al Jazeera [dostęp 2024-06-17] (ang.).
Błąd w przypisach: Istnieje znacznik <ref>
dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/>
BŁĄD PRZYPISÓW