Jaser Arafat | |
![]()
| |
Biografija | |
---|---|
uredi ![]() |
Yasser Arafat, rođen kao Muhammad Abd ar-Ra'uf al-Qudwa al-Husayni (4. 8. 1929. — 11. 11. 2004.) je palestinski političar, revolucionarni vođa i državnik koji se smatra jednom od najkontroverznijih ličnosti s kraja 20. i početka 21. vijeka.
Rođen u Jeruzalemu, u mladosti je postao palestinski nacionalist i kao student u Egiptu slao oružje sunarodnjacima za vrijeme prvog arapsko-izraelskog rata. Godine 1959. u Kuvajtu je osnovao Al Fatah, pokret koji će 1960-ih početi dominirati Palestinskom oslobodilačkom organizacijom (PLO). Nakon okršaja sa Izraelcima u selu El Karameh, Arafat se nametnuo kao vođa PLO-a koji je na jordanskom teritoriju stvorio državu u državi. Nakon Crnog oktobra Arafat i PLO su protjerani iz Jordana u Libanon. Godine 1976. Arafat je održao historijski govor u zgradi UN u New Yorku, koji je u svjetskoj javnosti bitno povećao simpatije za palestinsku stvar.
Dok je PLO, koji je imao ključnu ulogu u libanonskom građanskom ratu, ostao u toj zemlji, Arafat je godine 1982. protjeran u Tunis. Godine 1988. je, pod američkim pritiskom, priznao Izraelu pravo na postojanju. Nakon što je za vrijeme prvog zaljevskog rata podržavao Irak, započeo je pregovore s Izraelom koji su doveli do sporazuma iz Osla godine 1993. Na temelju njih je ustanovljena Palestinska samouprava čiji je Arafat postao prvi predsjednik.
Zbog tog dostignuća je Arafat dobio Nobelovu nagradu za mir, što se, s obzirom na njegove navodne veze s terorističkim akcijama, smatra jednom od najkontroverznijih odluka u historiji Nobelovih nagrada.
Kao predsjednik prve de facto palestinske države, Arafat je, uz pokroviteljstvo Billa Clintona, gradio svoju vlast i vodio pregovore s Izraelcima oko trajnog statusa i granica. Ti su pregovori doživjeli propast godine 2000. s izbijanjem tzv. Druge intifade. Arafat je u izraelskoj ofenzivi postao de facto zarobljenikom i simboličkom figurom bez ikakvog autoriteta. Tada su na vidjelo izašli i podaci o tome kako je kao predsjednik postao jednim od najbogatijih ljudi na svijetu. Umro je od raka.
Palestinci ga smatraju od svojih najvećih junaka i državnika, dok ga Izraelci smatraju teroristom. Ista podjela postoji u svjetskoj javnosti, ovisno o stranama koje se drže u izraelsko-palestinskom sporu.