![]() Kalijevi biseri (v parafinskem olju, ~5 mm vsak) | |||||||||||||||||||||||||
Kalij | |||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Izgovarjava | IPA: [kálij] | ||||||||||||||||||||||||
Videz | srebrno siva | ||||||||||||||||||||||||
Standardna atomska teža Ar, std(K) | 39,0983(1)[1] | ||||||||||||||||||||||||
Kalij v periodnem sistemu | |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
Vrstno število (Z) | 19 | ||||||||||||||||||||||||
Skupina | skupina 1: H in alkalijske kovine | ||||||||||||||||||||||||
Perioda | perioda 4 | ||||||||||||||||||||||||
Blok | blok s | ||||||||||||||||||||||||
Razporeditev elektronov | [Ar] 4s1 | ||||||||||||||||||||||||
Razporeditev elektronov po lupini | 2, 8, 8, 1 | ||||||||||||||||||||||||
Fizikalne lastnosti | |||||||||||||||||||||||||
Faza snovi pri STP | trdnina | ||||||||||||||||||||||||
Tališče | 63,5 °C | ||||||||||||||||||||||||
Vrelišče | 759 °C | ||||||||||||||||||||||||
Gostota (blizu s.t.) | 0,89 g/cm3 | ||||||||||||||||||||||||
v tekočem stanju (pri TT) | 0,828 g/cm3 | ||||||||||||||||||||||||
Kritična točka | 1.950 °C, 16 MPa[2] | ||||||||||||||||||||||||
Talilna toplota | 2,33 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
Izparilna toplota | 76,9 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
Toplotna kapaciteta | 29,6 J/(mol·K) | ||||||||||||||||||||||||
Lastnosti atoma | |||||||||||||||||||||||||
Oksidacijska stanja | −1, +1 (močno bazični oksid) | ||||||||||||||||||||||||
Elektronegativnost | Paulingova lestvica: 0,82 | ||||||||||||||||||||||||
Ionizacijske energije |
| ||||||||||||||||||||||||
Atomski polmer | empirično: 227 pm | ||||||||||||||||||||||||
Kovalentni polmer | 203±12 pm | ||||||||||||||||||||||||
Van der Waalsov polmer | 275 pm | ||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||
Druge lastnosti | |||||||||||||||||||||||||
Pojavljanje v naravi | prvobitno | ||||||||||||||||||||||||
Kristalna struktura | telesno centrirana kubična (tck) | ||||||||||||||||||||||||
Hitrost zvoka tanka palica | 2000 m/s (pri 20 °C) | ||||||||||||||||||||||||
Temperaturni raztezek | 83,3 µm/(m⋅K) (pri 25 °C) | ||||||||||||||||||||||||
Toplotna prevodnost | 102,5 W/(m⋅K) | ||||||||||||||||||||||||
Električna upornost | 72 nΩ⋅m (pri 20 °C) | ||||||||||||||||||||||||
Magnetna ureditev | paramagnetic[3] | ||||||||||||||||||||||||
Magnetna susceptibilnost | +20,8·10−6 cm3/mol (298 K)[4] | ||||||||||||||||||||||||
Youngov modul | 3,53 GPa | ||||||||||||||||||||||||
Strižni modul | 1,3 GPa | ||||||||||||||||||||||||
Stisljivostni modul | 3,1 GPa | ||||||||||||||||||||||||
Mohsova trdota | 0,4 | ||||||||||||||||||||||||
Trdota po Brinellu | 0,363 MPa | ||||||||||||||||||||||||
Številka CAS | 7440-09-7 | ||||||||||||||||||||||||
Zgodovina | |||||||||||||||||||||||||
Odkritje in prva izolacija | Humphry Davy (1807) | ||||||||||||||||||||||||
Simbol | "K": iz moderne latinščine kalium | ||||||||||||||||||||||||
Najpomembnejši izotopi kalija | |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
Kálij (latinsko kalium) je kemični element v periodnem sistemu elementov z znakom K in atomskim številom 19. Je kemični element 1. skupine periodnega sistema, njegova relativna masa pa je 39,1.
Temperatura tališča je 63,65 °C, temperatura vrelišča 774 °C. Število protonov/elektronov je 19, število nevtronov 20.
Kalij je sedmi najpogostejši element v zemeljski skorji, saj ga je v zemeljski skorji 2,6 utežnih odstotkov. V naravi je vezan v kalijevem glinencu in v soleh. Kalij je razširjen v več spojinah. Ekonomsko pa sta pomembnejša minerala silvin ter karnalit. Vsebuje ga morska voda in organizmi. Najde se ga v različnih snoveh. Nahaja se tudi v rastlinah, ki ga črpajo iz zemlje, zato ga je treba dodajati v obliki gnojil.
Je srebrno bela kovina, je mehak in se ga lahko reže z nožem. Na zraku zelo hitro oksidira in zagori z vijoličnim plamenom. Za gašenje je treba uporabljati suh pesek ali grafit.
Hrani se v petroleju. Če se ga hrani predolgo, nastanejo na površini peroksidi, ki pri delu s kovino eksplodirajo. Kalij se uporablja kot kalijevo gnojilo. Saj je nujno potreben za rast in razvoj rastlin ter živali. Kalijev karbonat uporabljajo za proizvodnjo kalijevih stekel, mil, fotografskih razvijalcev.
V morski vodi je povprečna koncentracija 399,1 mg K+/kg = 408,4 mg K+/l.
Kalij je pomembna sestavina hrane.- gl. kalij (prehrana).