Za geometrijski pomen pojma glej »polmer«.
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||
Radij | |||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Izgovarjava | IPA: [rádij] | ||||||||||||||||||||||||||||||
Videz | srebrno bel kovinski | ||||||||||||||||||||||||||||||
Masno število | [226] | ||||||||||||||||||||||||||||||
Radij v periodnem sistemu | |||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||
Vrstno število (Z) | 88 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Skupina | skupina 2 (zemljoalkalijske kovine) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Perioda | perioda 7 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Blok | blok s | ||||||||||||||||||||||||||||||
Razporeditev elektronov | [Rn] 7s2 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Razporeditev elektronov po lupini | 2, 8, 18, 32, 18, 8, 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Fizikalne lastnosti | |||||||||||||||||||||||||||||||
Faza snovi pri STP | trdnina | ||||||||||||||||||||||||||||||
Tališče | 700 °C (sporno) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Vrelišče | 1737 °C | ||||||||||||||||||||||||||||||
Gostota (blizu s.t.) | 5,5 g/cm3 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Talilna toplota | 8,5 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
Izparilna toplota | 113 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
Parni tlak
| |||||||||||||||||||||||||||||||
Lastnosti atoma | |||||||||||||||||||||||||||||||
Oksidacijska stanja | +2 (pričakovano naj bi imel močno bazični oksid) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Elektronegativnost | Paulingova lestvica: 0,9 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Ionizacijske energije |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
Kovalentni polmer | 221±2 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||
Van der Waalsov polmer | 283 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||
Druge lastnosti | |||||||||||||||||||||||||||||||
Pojavljanje v naravi | iz razpada | ||||||||||||||||||||||||||||||
Kristalna struktura | telesno centrirana kubična (tck) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Toplotna prevodnost | 18,6 W/(m⋅K) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Električna upornost | 1 µΩ⋅m (pri 20 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Magnetna ureditev | ne-magnetik | ||||||||||||||||||||||||||||||
Številka CAS | 7440-14-4 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Zgodovina | |||||||||||||||||||||||||||||||
Odkritje | Pierre in Marie Curie (1898) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Prva izolacija | Marie Curie (1910) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Najpomembnejši izotopi radija | |||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||
Radij je kemični element s simbolom Ra in atomskim številom 88. Je šesti element v skupini 2 periodnega sistema, znani tudi kot zemeljskoalkalijske kovine. Čisti radij je srebrno bel, vendar ob izpostavljenosti zraku zlahka reagira z dušikom (in ne s kisikom), pri čemer tvori črno površinsko plast radijevega nitrida (Ra3 N2). Vsi izotopi radija so zelo radioaktivni, najstabilnejši izotop pa je radij-226, ki ima razpolovno dobo 1600 let in razpade v plin radon (natančneje v izotop radon-222). Med razpadanjem lahko razpadni produkti vzbujajo fluorescentne snovi in povzročijo radioluminiscenco .
Radij sta odkrila Marie in Pierre Curie leta 1898 v obliki radiijevega klorida v rudi, izkopani v Jáchymovu (Joachimsthal) v Rudogorju (Erzgebirge). Marie Curie in André-Louis Debierne sta radij v svoji kovinski obliki izolirala z elektrolizo radijevega klorida leta 1911. [1]
V naravi radij najdemo v uranu in (v manjši meri) v torijevih rudah v obliki sledov, da na tono uraninita pride ne več kot sedmina grama snovi. Radij ni potreben za žive organizme in škodljivi vplivi na zdravje so verjetni zaradi njegove radioaktivnosti in kemijske reaktivnosti. Razen uporabe v jedrski medicini, radij trenutno nima komercialne uporabe; prej so ga uporabljali kot radioaktivni vir za radioluminiscentne naprave in tudi kot čudežno zdravilo zaradi njegovih domnevnih zdravilnih moči. Danes te nekdanje aplikacije niso več v modi, ker je strupenost radija postala znana. V radioluminiscentnih napravah se namesto njega uporabljajo manj nevarni izotopi.