![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||
Tulij | |||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Izgovarjava | IPA: [ˈtuːlɪj] | ||||||||||||||||||||||||||||||
Videz | silvery gray | ||||||||||||||||||||||||||||||
Standardna atomska teža Ar, std(Tm) | 218(6) 168,934[1] | ||||||||||||||||||||||||||||||
Tulij v periodnem sistemu | |||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||
Vrstno število (Z) | 69 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Skupina | n/a | ||||||||||||||||||||||||||||||
Perioda | perioda 6 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Blok | blok f | ||||||||||||||||||||||||||||||
Razporeditev elektronov | [Xe] 4f13 6s2 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Razporeditev elektronov po lupini | 2, 8, 18, 31, 8, 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Fizikalne lastnosti | |||||||||||||||||||||||||||||||
Faza snovi pri STP | trdnina | ||||||||||||||||||||||||||||||
Tališče | 1545 °C | ||||||||||||||||||||||||||||||
Vrelišče | 1950 °C | ||||||||||||||||||||||||||||||
Gostota (blizu s.t.) | 9,32 g/cm3 | ||||||||||||||||||||||||||||||
v tekočem stanju (pri TT) | 8,56 g/cm3 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Talilna toplota | 16,84 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
Izparilna toplota | 191 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
Toplotna kapaciteta | 27,03 J/(mol·K) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Parni tlak
| |||||||||||||||||||||||||||||||
Lastnosti atoma | |||||||||||||||||||||||||||||||
Oksidacijska stanja | 0,[2] +2, +3 (bazični oksid) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Elektronegativnost | Paulingova lestvica: 1,25 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Ionizacijske energije |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
Atomski polmer | empirično: 176 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||
Kovalentni polmer | 190±10 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||
Druge lastnosti | |||||||||||||||||||||||||||||||
Pojavljanje v naravi | prvobitno | ||||||||||||||||||||||||||||||
Kristalna struktura | heksagonalna gosto zložena (hgz) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Temperaturni raztezek | poly: 13,3 µm/(m⋅K) (pri s.t.) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Toplotna prevodnost | 16,9 W/(m⋅K) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Električna upornost | poly: 676 nΩ⋅m (pri s.t.) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Magnetna ureditev | paramagnetik (pri 300 K) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Magnetna susceptibilnost | +25.500·10−6 cm3/mol (291 K)[3] | ||||||||||||||||||||||||||||||
Youngov modul | 74,0 GPa | ||||||||||||||||||||||||||||||
Strižni modul | 30,5 GPa | ||||||||||||||||||||||||||||||
Stisljivostni modul | 44,5 GPa | ||||||||||||||||||||||||||||||
Poissonovo razmerje | 0,213 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Trdota po Vickersu | 470–650 MPa | ||||||||||||||||||||||||||||||
Trdota po Brinellu | 470–900 MPa | ||||||||||||||||||||||||||||||
Številka CAS | 7440-30-4 | ||||||||||||||||||||||||||||||
Zgodovina | |||||||||||||||||||||||||||||||
Poimenovanje | po Thule, mitični deželi v Skandinaviji | ||||||||||||||||||||||||||||||
Odkritje in prva izolacija | Per Teodor Cleve (1879) | ||||||||||||||||||||||||||||||
Najpomembnejši izotopi tulija | |||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||
Tulij (69Tm) je kemijski element z vrstnim številom 69 in simbolom Tm. Spada med lantanoide. Podobno kakor pri lantanoidih je njegovo najpogostejše oksidacijsko stanje +3. V vodni raztopini njegovi ioni, podobno kakor ioni drugih lahkih lantanoidov, z devetimi molekulami vode tvorijo kompleks.
Leta 1879 je švedski kemik Per Teodor Cleve iz redke zemlje erbia izločil dve do tedaj neznani komponenti,ki ju je poimenoval holmia in tulia. To sta bila oksida holmija in tulija. Bolj ali manj čist primerek tulija so pridobili šele leta 1911.
Tulij je 2. najredkejši lantanoid, takoj za radioaktivnim prometijem, ki se na Zemlji nahaja le v sledovih. Lahko ga je obdelovati in ima srebrno siv sijaj. Na zraku se na njem počasi nabere tanka plast oksida. Kljub njegovi visoki ceni in redkosti se ga uporablja kot vir žarkov v prenosnih rentgentskih napravah in laserjih.
Noben pomembnejši tulijev biološki učinek ni znan ter ni strupen.