Karbonifer | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
358,9 ± 0,4 - 298,9 ± 0,15 myö | |||||||||||||||
![]() Orta Karbonifer sırasında Dünya (yaklaşık 330 myö) | |||||||||||||||
Kronoloji | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Etimoloji | |||||||||||||||
Takma ad(lar) | Amfibiler Çağı | ||||||||||||||
Kullanım bilgisi | |||||||||||||||
Gök cismi | Dünya | ||||||||||||||
Bölgesel kullanım | Küresel (ICS) | ||||||||||||||
Kullanılan zaman çizelgesi | ICS Zaman Cetveli | ||||||||||||||
Tanım | |||||||||||||||
Kronolojik birim | Dönem | ||||||||||||||
Stratigrafik birim | Sistem | ||||||||||||||
İlk öneren | William Daniel Conybeare ve William Phillips, 1822 | ||||||||||||||
Zaman aralığının resmîyeti | Resmî | ||||||||||||||
Alt sınırını belirleyen | Bir konodont olan Siphonodella sulcata'nın ilk ortaya çıkışı (2006'da biyostratigrafik sorunlara sahip olduğu keşfedilmiştir).[2] | ||||||||||||||
Alt sınır KSKN | La Serre, Montagne Noire, Fransa 43°33′20″N 3°21′26″E / 43.5555°K 3.3573°D | ||||||||||||||
KSKN onayı | 1990[3] | ||||||||||||||
Üst sınırını belirleyen | Bir konodont olan Streptognathodus isolatus'un morfotipi Streptognathodus wabaunsensis kronoklininin içinde ilk ortaya çıkışı | ||||||||||||||
Üst sınır KSKN | Aydaralaş, Ural Dağları, Kazakistan 50°14′45″N 57°53′29″E / 50.2458°K 57.8914°D | ||||||||||||||
KSKN onayı | 1996[4] | ||||||||||||||
Atmosfer ve iklim verileri | |||||||||||||||
Deniz seviyesinin günümüze göre yüksekliği | Misisipiyen boyunca 120 metreden günümüz seviyesine düşer, daha sonra dönem sonunda yaklaşık 80 metreye kadar istikrarlı bir şekilde yükselir[5] |
Karbonifer, Palezoyik Zaman'ın beşinci dönemidir. Yaklaşık 358,9 milyon yıl önce Devoniyen Dönemi'nin sonlanmasıyla başlamış ve 298,9 milyon yıl önce Permiyen Dönemi'nin başlamasıyla sonlanmıştır. Karbonifer, Latince kömür anlamına gelen carbō ve taşımak anlamına gelen ferō sözcüklerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Bundan dolayı Karbonifer, Latincede "karbon-taşıyan" anlamına gelir.
Karbonifer Dönemi, Dünya'nın iklimi, canlıların evrimi ve enerji kaynaklarının oluşumu gibi birçok açıdan dikkate değer etkilere sahiptir. Karbonifer Dönemi'nin başlangıcında, Dünya sıcak ve nemli bir iklime sahipti. Bu dönemde, sera etkisi nedeniyle günümüze kıyasla yüksek sıcaklıklar mevcuttu ve buna deniz seviyelerinin yükselmesi eşlik etti. Karbonifer Dönemi'nin bir diğer özelliği de yoğun bitki örtüsünün varlığıdır. Geniş ormanlar, günümüze kıyasla oldukça büyük ağaçlar ve eğrelti otları bu dönemin karakteristik özelliklerindendir. Bu yoğun bitki örtüsünün biriktirdiği organik maddeler, zamanla karbonlu kömür yataklarına dönüştü. Karbonifer Dönemi'nde oluşan kömür, sonraki yüzyıllarda enerji kaynağı olarak önem kazandı. Sanayi Devrimi sırasında kömür, buhar makinelerinin ve fabrikaların enerji kaynağı olarak kullanıldı. Böylece kömür, modern endüstriyel toplumun temelini atmada rol oynadı.
Karadaki yaşam Karbonifer Dönemi'nde yaygın ve gelişkindi. Lob yüzgeçli balıklardan evrilmiş olan dört üyeliler, Karbonifer Dönemi'nde beş parmaklı hâle geldiler ve çeşitlendiler. Bu dönemde amfibiler baskın kara omurgalıları hâline geldikleri için kimi zaman "Amfibiler Çağı" olarak adlandırılır. Karbonifer Dönemi'nde aynı zamanda Karbonifer Yağmur Ormanı Çöküşü adlı bir yok oluş gerçekleşti. Deniz yaşamında ve bitki örtüsünde çeşitli türlerin tükenmesiyle sonuçlanan bu olay, ekosistemlerin yeniden şekillenmesine neden oldu. Karbonifer'in sonlarında çeşitli buzullaşmalar ve bundan kaynaklı deniz seviyesinde düşüşler görülmüştür. Aynı zamanda daha sonra Pangea'yı meydana getirecek olan kıtaların çarpışmasıyla dağ oluşumu da Karbonifer'de görülen olaylardandır.
Sonuç olarak Karbonifer Dönemi, yerküre tarihindeki kayda değer dönemlerden biridir ve bu dönemin iklim, canlılar ve enerji kaynakları üzerindeki çeşitli etkileri olmuştur. Bu dönemin mirası, günümüzün çevresel ve endüstriyel süreçlerinde etkili olmaya devam etmektedir.