Bu madde veya sayfa başka bir dilden kötü bir biçimde tercüme edilmiştir. Sayfa makine çevirisi veya dilde yetkinliği bulunmayan bir çevirmen tarafından oluşturulmuş olabilir.Aralık 2022) ( |
Kolombiya | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Slogan "Libertad y Orden" (İspanyolca) "Özgürlük ve Düzen" | |||||||||||
Başkent ve en büyük şehir | Bogotá 4°39′K 74°3′B / 4.650°K 74.050°B | ||||||||||
Resmî dil(ler) | İspanyolca | ||||||||||
Tanınan bölgesel dil(ler) | İngilizce (San Andrés ve Providencia'da) 64 diğer dil [a] | ||||||||||
Etnik gruplar (2018 census[1]) |
| ||||||||||
Demonim | Kolombiyalı | ||||||||||
Hükûmet | Üniter başkanlık cumhuriyeti | ||||||||||
| |||||||||||
Yasama organı | Kongre | ||||||||||
Senato | |||||||||||
Temsilciler Meclisi | |||||||||||
İspanya'dan bağımsızlık | |||||||||||
| |||||||||||
Yüzölçümü | |||||||||||
• Toplam | 1.141.748 km2 (25.) | ||||||||||
• Su (%) | 2,1 | ||||||||||
Nüfus | |||||||||||
• 2020 tahminî | 50.372.424[2] (28..) | ||||||||||
• Yoğunluk | 42,23/km2 (173.) | ||||||||||
GSYİH (SAGP) | 2022 tahminî | ||||||||||
• Toplam | ![]() | ||||||||||
• Kişi başına | ![]() | ||||||||||
GSYİH (nominal) | 2022 tahminî | ||||||||||
• Toplam | ![]() | ||||||||||
• Kişi başına | ![]() | ||||||||||
Gini (2020) | ▲ 54.2[4] yüksek | ||||||||||
İGE (2019) | ![]() yüksek · 83. | ||||||||||
Para birimi | Kolombiya pesosu (COP) | ||||||||||
Zaman dilimi | UTC-5[6] (CET) | ||||||||||
Trafik akışı | sağ | ||||||||||
Telefon kodu | +57 | ||||||||||
İnternet alan adı | .co | ||||||||||
|
Kolombiya (İspanyolca: ) veya resmî adıyla Kolombiya Cumhuriyeti (İspanyolca: ), Güney Amerika'da yer alan ve Kuzey Amerika'da adaları bulunan bir ülkedir. Kuzeybatıda Panama, kuzeyde Karayip Denizi, doğuda Venezuela ve Brezilya, güneyde Ekvador ve Peru ve batıda Büyük Okyanus ile çevrilidir.[9] Yüz ölçümüne göre Güney Amerika'nın 4.,[10] dünyanın ise 26. en geniş ülkesidir. Ülke 32 departman ve aynı zamanda en büyük şehir olan Bogotá Başkent Bölgesi'ne ayrılmıştır.
Nüfusu 50 milyonun üzerinde olan Kolombiya dil ve etnisite bakımından dünyanın en çeşitli ülkelerinden biridir. İspanyolca konuşan ülkeler arasında, Meksika'dan sonra en kalabalık ikinci ülkedir.[11][12] Yerli uygarlıklar, Avrupalı yerleşimciler, Afrikalı köleler ile Avrupa ve Orta Doğu'dan gelen göçmenler, ülkenin zengin kültürel mirasının kaynaklarını oluşturur. Ülkenin nüfus merkezleri And Dağları ve Karayip kıyısında yoğunlaşmıştır.
Günümüz Kolombiya topraklarında insan yaşamına dair en eski kanıtlar MÖ 12.000'e aittir. Çipça (Muisca), Quimbaya ve Tairona gibi yerli kültürler bölgede bilinen en eski uygarlıklardır. İspanyollar 1499'da La Guajira'ya ayak basarak sömürgeleştirme sürecini başlattılar. 16. yüzyıla dek bölgenin çeşitli kısımları sömürgeleştirildi ve Santafé de Bogotá başkentli Yeni Granada Krallığı kuruldu. 1810'da Yeni Granada Birleşik İlleri adıyla İspanyol İmparatorluğu'ndan bağımsızlık ilan edildi. Ülkede önceleri Granada Konfederasyonu (1858) ve Kolombiya Birleşik Devletleri (1863) gibi federal yönetimler denendi ancak bu yönetimler uzun süreli olmadı ve 1886'da Kolombiya Cumhuriyeti kuruldu. Panama'nın 1903'te ayrılmasıyla Kolombiya bugünkü sınırlarına ulaştı. 1960'larda ülkede düşük yoğunluklu silahlı çatışmalar ve politik şiddet artış gösterdi ve 1990'larda zirveye ulaştı. 2005'ten itibaren güvenlik, istikrar ve hukukun üstünlüğü alanlarında ilerlemeler sağlandı, aynı zamanda eşi görülmemiş bir ekonomik büyüme ve kalkınma dönemi yaşandı.[13][14]
Kolombiya, Brezilya'nın ardından dünyanın en yüksek biyoçeşitlilik seviyesine sahip ikinci ülkesidir.[15] Ülke toprakları Amazon yağmur ormanları, dağlık alanlar, otlaklar ve çöller gibi birçok farklı bölge içerir. Güney Amerika'da Atlas ve Pasifik okyanuslarının ikisine de kıyısı bulunan tek ülkedir.
Kolombiya, bir bölgesel güçtür ve Güney Amerika'nın en büyük üçüncü ekonomisine sahiptir.[3] Kahve, çiçek, zümrüt, kömür ve petrol endüstrileri, Kolombiya ekonomisinin başlıca sektörleridir.[16] Birleşmiş Milletler, Dünya Ticaret Örgütü, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), Amerikan Devletleri Örgütü, Pasifik İttifakı ve And Topluluğu üyesidir. Ayrıca NATO'nun küresel ortaklarındandır.[17][18]
<ref>
etiketi; Enough Already!
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; Colombia's GDP growth
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; Biodiversity of Colombia
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)