Ninurta 𒀭𒊩𒌆𒅁 | |
---|---|
Tarım, av ve savaş tanrısı | |
![]() Kalhu'daki Ninurta tapınağında bulunan Asur taş kabartması, Enlil'in tapınağından Kader Tableti'ni çalmış olan Anzû'yu takip eden Ninurta'yı elinde yıldırımlarıyla göstermektedir.[1] (Austen Henry Layard Monuments of Nineveh, 2. seri, 1853) | |
Yaşadığı yer | Nippur'daki Eşumeşa Tapınağı Daha sonra Kalhu (Asur döneminde) |
Gezegeni | Satürn |
Sembolü | Tünemiş kuş ve saban |
Bineği | Bazen bir aslan gövdesi ve bir akrep kuyruğuna sahip bir canavarı sürerken betimlenmiştir |
Kişisel bilgileri | |
Eşi | Ninurta olarak: Gula Ninĝirsu olarak: Bau |
Ebeveynleri | Genellikle Enlil ve Ninhursag Bazen Enlil ve Ninlil |
Ninurta (Sümerce: 𒀭𒊩𒌆𒅁 DNIN.URTA. Anlamı bilinmiyor.)[1] veya bilinen diğer adıyla Ninĝirsu (Sümerce: 𒀭𒊩𒌆𒄈𒋢 DNIN.ĜIR2.SU Anlamı: "Girsu'nun Lordu")[2][3], erken Sümerlerde ilk ibadet edilen tarım, şifa, avcılık, hukuk, yazı ve savaşla ilgili antik Mezopotamya tanrısıdır. İlk kayıtlara göre, tarım ve insanları hastalıklar ile demonların güçlerinden koruyan şifa tanrısıdır. Daha sonraki zamanlarda ise Mezopotamya daha askerî bir hâle geldikçe, daha önceki tarımsal niteliklerinin çoğunu elinde tutmakla birlikte savaşçı bir tanrı olmuştur. Baş Tanrı Enlil'in oğlu olarak kabul edilmiştir. Sümerlerdeki ana tapınma merkezi, Nippur'daki Eşumeşa tapınağıydı. Ninĝirsu, Lagaş'ta kendisine ait tapınağı yeniden inşa eden Lagaş Kralı Gudea tarafından onurlandırılmıştır.
Ninurta, sonradan zorlu bir savaşçı olarak Asurlular tarafından benimsenmiştir. Asur Kralı II. Aşurnasirpal, Ninurta için Kalhu'da bir tapınak inşa etmiş ve burası, tamamlanmasının ardından bölgenin en önemli tapınma merkezi olmuştur. Asur İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra fethedilen topraklardaki pek çok halk tarafından zalim ve baskıcı olarak görülen Asur rejimi ile çok yakın bir ilişkisi olduğu düşünüldüğü için Ninurta'nın heykelleri yıkılmış ve tapınakları terk edilmiştir.
Lugal-e adlı destansı şiirde Ninurta, konuşan gürzü Şarur'u kullanarak demon Asag'ı öldürerek Dicle ile Fırat'ı sulama alanında faydalı hâle getirmek için taşlar kullanır. Bazı kaynaklarca "Sümerlerin Georgica'sı" olarak anılan bir şiirde, çiftçilere tarımsal öğütler vermektedir. Bir Akad efsanesinde babası Enlil'den Kader Tableti'ni çalan Anzû kuşuna karşı tanrıların şampiyonu olur ve birçok eserde ima edilen ancak asla tam olarak muhafaza edilmeyen bir efsanede, "Öldürülen Kahramanlar" olarak bilinen bir grup savaşçıyı öldürür. Ninurta'nın başlıca sembolleri tünemiş bir kuş ve bir sabandır.
Ninurta, Tekvin'de Kalhu ile ilişkili olarak anılan ve "kudretli bir avcı" olan Nemrud figürünün ilham kaynağı olabilir. Ayrıca İkinci Krallar Kitabı'nda da Nisrok adıyla Ninurta'dan bahsedilmiş olabilir. 19. yüzyılda, Kalhu'daki Ninurta tapınağında rastlanılan kanatlı ve kartal başlı figürlerin yer aldığı Asur taş kabartmaları,hatalı bir şekilde "Nisrok"[a] olarak tanımlanmış ve dönemin fantastik edebiyat çalışmalarında yer almıştır.
Kaynak hatası: <ref>
"lower-alpha" adında grup ana etiketi bulunuyor, ancak <references group="lower-alpha"/>
etiketinin karşılığı bulunamadı (Bkz: Kaynak gösterme)