Rickettsia | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() R. rickettsii ile enfekte olmuş lenfosit hücreleri | |||||||||||||
Biyolojik sınıflandırma ![]() | |||||||||||||
| |||||||||||||
Tip tür | |||||||||||||
Rickettsia prowazekii da Rocha-Lima 1916 | |||||||||||||
Türler | |||||||||||||
|
Rickettsia, hareketsiz, gram negatif, spor oluşturmayan, yüksek pleomorfizm gösteren bir bakteri cinsidir. Kok (0.1 μm), Basil (1–4 μm) veya ipliksi (10 μm'ye kadar) formda olabilirler. Rickettsia cinsi'ne, kene kaynaklı lekeli humma konusundaki çalışmalarından dolayı Howard Taylor Ricketts'in adı verilmiştir. Rickettsia tek bir cinsin ismi olmasına rağmen, "rikettsiya" veya "rikettsiyalar" terimleri genellikle Rickettsiales ordosunun tüm üyeleri için kullanılabilmektedir.
Rickettsia türleri pireler, keneler, bitler gibi çeşitli Eklem bacaklı tipleri tarafından taşınırlar ve hem insanlarda, hem de bitkilerde hastalık oluşturabilirler.[2] Rickettsia türlerinin sebep oldukları hastalıklardan en bilinenleri: tifüs, rikettsiyal çiçek, Marsilya humması, Afrika kene-ısırığı ateşi, Kayalık dağlar lekeli ateşi, Flinders Island lekeli ateşi ve Queensland kene tifüsüdür.[3] Rickettsia'ların çoğu tetrasiklin grubu antibiyotiklere duyarlıdırlar.
Rikettsiyalar zorunlu hücre içi parazit olduklarından, üremek ve replikasyon için canlı ökaryot hücrelerin (özellikle endotelyum hücreleri) sitoplazmalarına girmek zorundadırlar.[4] Dolayısıyla, Rickettsia türleri yapay kültür besiyerlerinde üremezler; doku veya embriyo kültüründe üretilebilirler. Genellikle tavuk embriyolarında, Ernest William Goodpasture tarafından 1930'larda geliştirilen metot kullanılarak kültürleri yapılır.
Çok küçük boyutları, zorunlu intraselüler (hücre içi)[5] üreme davranışları ve zorunlu parazit yaşamları yüzünden önceleri virüs oldukları düşünülen, modern mikroskop ve tahlil yöntemlerinin gelişimi ile ultra küçük gerçek bakteriler oldukları, tüm bakteri organellerini ve çoğu bakteri enzimini bulundurdukları anlaşılan gram negatif mikroorganizmalardır.