Tayvan | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Başkent | Taipei, Çin Cumhuriyeti'nin resmi hükümet merkezi olmasına rağmen Çin Cumhuriyeti Anayasası'nda hukuki başkent belirtilmemektedir.
Taipei[a][2] 25°04′K 121°31′D / 25.067°K 121.517°D | ||||||||||
En büyük şehir | Yeni Taipei | ||||||||||
Resmî dil(ler) | Standart Çince [b][5][6][7] | ||||||||||
Resmî yazı sistemi | Geleneksel Çince[8] | ||||||||||
Millî diller[e] | |||||||||||
Etnik gruplar (2016)[12] |
| ||||||||||
Resmî din (2020)[13] | |||||||||||
Demonim | Tayvanlı[14] | ||||||||||
Hükûmet | Üniter Yarı başkanlık sistemi[15][16] | ||||||||||
| |||||||||||
Yasama organı | Yasama Yuanı[g] | ||||||||||
Kuruluş | |||||||||||
| |||||||||||
Yüzölçümü | |||||||||||
• Toplam | 36.197 km2[14][17] | ||||||||||
Nüfus | |||||||||||
• 1 Temmuz 2022 tahminî | ArtışNötr 23,894,394[18] (56cı.) | ||||||||||
• 2010 sayımı | 23.123.866[19] | ||||||||||
• Yoğunluk | 650/km2 (17ci.) | ||||||||||
GSYİH (SAGP) | 2023 tahminî | ||||||||||
• Toplam | ![]() | ||||||||||
• Kişi başına | ![]() | ||||||||||
GSYİH (nominal) | 2023 tahminî | ||||||||||
• Toplam | ![]() | ||||||||||
• Kişi başına | ![]() | ||||||||||
Gini (2017) | ▲ 34.1[21] orta | ||||||||||
İGE (2021) | ![]() çok yüksek · 19cu. | ||||||||||
Para birimi | Yeni Tayvan doları (NT$) (TWD) | ||||||||||
Zaman dilimi | UTC+8 (Ulusal Standart Zaman) | ||||||||||
İnternet alan adı | .tw[23] |
Tayvan' ya da resmî adıyla Çin Cumhuriyeti (Çince (basitleştirilmiş): 中华民国; Çince (geleneksel): 中華民國; pinyin: Zhōnghuá Mínguó), Tayvan Adası ile Penghu, Kinmen, Matsu ve bazı diğer adacıklarda yerleşik bir Doğu Asya ada ülkesi. Tayvan resmî olarak, Çin'i yöneten Çin Komünist Partisi'ni Çin anakarasında işgalci güç olarak kabul eder. 1949 yılından günümüze kadar sık sık Çin Halk Cumhuriyeti ile olan rekabetiyle gündeme gelen Tayvan yönetimi, Çin anakarasında kontrol ve yönetim hakkı iddia ederek kendini gerçek Çin olarak tanımlar.
1912'de bugünkü Çin topraklarında "Çin Cumhuriyeti" ismiyle kurulan ve günümüzde Tayvan olarak bilinen ülke, Birleşmiş Milletler kurucu üyesiydi. Çin Cumhuriyeti, Tayvan adası da dahil olmak üzere çevre adaları II. Dünya Savaşı sonrasında sınırları içerisine dâhil etmişti. 1949 yılındaki Çin İç Savaşı'nı Çin Milliyetçi Partisi'nin (Kuomintang) kaybetmesi üzerine Çin toprakları Çin Komünist Partisi yönetimine girdi ve komünist parti tarafından Çin Halk Cumhuriyeti kuruldu. Çin Milliyetçi Partisi lideri Çan Kay Şek Tayvan adasına kaçtı ve Çin Cumhuriyeti'nin burada devam ettiğini dünyaya ilan etti.
1949 yılındaki bu yeniden kuruluş başta Batılı ülkeler olmak üzere Dünya devletlerinin çoğunluğu tarafından kabul gördü. 1971 yılına gelindiğinde değişen Dünya dengeleri nedeniyle Çin Cumhuriyeti (Tayvan) Birleşmiş Milletler'den çıkarıldı ve yerine ÇHC dahil edildi. Günümüzde Çin Cumhuriyeti sadece 23 ülke tarafından tanınmaktadır; ancak birçok ülke gayriresmî olarak ekonomik ve kültürel ilişkilerde bulunur. Günümüzde Çin ifadesi genellikle Çin Halk Cumhuriyeti'ni ifade etmek için kullanılırken Çin Cumhuriyeti'ne ise Tayvan denmektedir. Bunun yanında Tayvan, uluslararası kuruluşlara Çin Taypesi (Chinese Taipei) adı ile üye olmuştur. Nüfusunun %90'ından fazlası Han Çinlisi olan bu ada Çin Halk Cumhuriyeti ile yoğun ticarî ilişkilerde bulunmakla birlikte kıta devleti ile karşılıklı silahlanma durumu da söz konusudur. Tayvan'ın en fazla mal ihraç ettiği ülke Çin olmasına rağmen uluslararası tanınma çabaları ile BM üyeliği istekleri Çin Halk Cumhuriyeti'nin veto ve tehditleri ile karşılaşmaktadır.[24]
|başkaalfabebaşlık=
görmezden gelindi (yardım)
Ethnicity: 70 percent Hoklo; 15 percent Hakka 10–15 percent mainlanders; 2 percent indigenous Austronesian peoples
<ref>
etiketi; cia-factbook
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
Kaynak hatası: <ref>
"lower-alpha" adında grup ana etiketi bulunuyor, ancak <references group="lower-alpha"/>
etiketinin karşılığı bulunamadı (Bkz: Kaynak gösterme)